ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਦ ਪਰਮ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਨਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਲਈ ਮੋਹ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਬਲਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਉੱਠਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਘੁੰਮਾਇਆ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਹ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਦੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਲਗਭਗ ਨਿਕਲ ਗਈ; ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਖੁਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਭਦਰ ਜੀ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵੱਜਿਆ, ਫਿਰ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵਾਰ ਹੋਇਆ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗਾ, ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਵਾਅ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਰੋਹਿਣੀ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੂਟਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਾਲਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਚੀਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਕੂਟਾ, ਸਾਲਾ ਅਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਇਸ ਚਮਤਕਾਰ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਕੰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਮੁਖ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਭੋਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਘਬਰਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਕਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ; ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਵੋ; ਨੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਭੀ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਪੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰੋ।" ਜਦੋਂ ਕੰਸ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੰਸ ਨੇ, ਆਪਣਾ ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਲਈ। ਕੰਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਅਪਰਾਜਿਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਕੰਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਕੰਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਘਸੀਟਿਆ, ਜਦ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਹਾਕਾਰ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਉਠਿਆ। ਕੰਸ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ—ਖਾਂਦੇ, ਬੋਲਦੇ, ਤੁਰਦੇ, ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਕੰਸ ਦੇ ਅੱਠ ਭਰਾ—ਕੰਕ, ਨਯਗ੍ਰੋਧਕ ਆਦਿ—ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ। ਫਿਰ ਰੋਹਿਣੀ ਨੰਦਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪਿੱਟਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ: "ਹਾਏ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ! ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਅਸਹਾਏ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਸਾਡਾ ਘਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।" "ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਅਨਿਆਯ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।" "ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੂਚਕ ਪ੍ਰਣਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੇ, ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ," ਆਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਮਾਤਾ" ਤੇ "ਪਿਤਾ" ਆਖਿਆ। "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।" "ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕੇ; ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।" "ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮਾਨਵ ਸੋ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਜੀ ਲਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।