ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਨਾ ਬੈਠੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੱਟੇ ਹੋਏ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਕੰਵਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮਰ ਰੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਵਰਜ ਦੇ ਉਹ ਧਰਤੀ-ਟੁੱਕੜੇ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਪੁਰਖ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨ ਪਰਵਤੀ-ਪਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਵਲੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ, ਦੁਲਭ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਤੇ ਯਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ। ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਉਹ, ਦੁਧ ਵਿੱਛਦਿਆਂ, ਉੱਠਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ, ਮਾਟੀ ਲੀਪਦਿਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪੋਛਾ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਵੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਂ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂਦਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਧੰਨ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸਦਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਰਾਹ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਪਰਮ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਲਈ ਮੋਹ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ, ਅਚੁਤ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਜ੍ਹੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੜਕ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਪਰਮਾਤਮਾ—ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਾਰ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੱਜਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਿਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜ ਕੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਖਿਲਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵੱਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਝੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਆਉਂਦੇ ਕੁਟਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਹਲਕੇ ਪਰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਾਲਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਅਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਵੰਡੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਕੁਟਾ, ਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਵੱਜਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ। ਸਭ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਕੇਵਲ ਕਮਸਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਭੋਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਘਬਰਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਕਵਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ; ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਵੋ; ਨੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿਓ; ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿਓ।' ਜਦ ਕਮਸਾ ਇੰਝ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਸੀ, ਕਮਸਾ ਵੀ ਡਿੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਤਲਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਮਸਾ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਦਾਂਏ-ਖੱਬੇ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਪਰਾਧੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਮਕੁਟ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੰਚ ਤੋਂ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤੇ ਉਹ ਕਮਲਨਾਭ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ, ਉੱਤੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਹਰੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਿਰਜੀਵ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਘਸੀਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਰਾਹ ਨਿਕਲੀ। ਕਮਸਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ—ਖਾਂਦੇ, ਬੋਲਦੇ, ਤੁਰਦੇ, ਸੁੱਦੇ, ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇੰਝ ਉਹ ਉਸੇ ਦੁਲਭ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਅੱਠ ਭਰਾ—ਕੰਕਾ, ਨਿਗਰੋਧਕ ਆਦਿ—ਪੂਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ। ਫਿਰ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਮੇਤ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪਿੱਟਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਖੱਟ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ। 'ਹਾਏ, ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ! ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਸੀਂ, ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਆਂ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ।' 'ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪਤੀ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸੁਭ ਮੌਕੇ ਮੁਕ ਗਏ।' 'ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚੈਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?' 'ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।' ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ।