ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਹਣੀਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ, ਮੱਥਿਆਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ, ਝੂਠੇ ਹਿਲੇ ਕਰਦੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਂਦੇ, ਸੁੱਟਦੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਚੁੱਕਦੇ, ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਕਦੇ ਫੜ ਕੇ ਰੋਕਦੇ—ਹਰ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਪਰ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹਾਏ! ਇਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸਦੇ ਦੇਖਦੇ-ਦੇਖਦੇ, ਇੰਨੀ ਅਨੋਖੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ!” ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀਆਂ, “ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਹਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਹਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਵਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਧਰਮਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ, ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਉਹ ਅਗਿਆਨੀ ਪਾਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕੌਮਲ-ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਕਮਲ-ਕੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੇਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮਰੇਂਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ, ਹਲਕੀ ਹੰਸੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਹ ਵਡਭਾਗੀ ਵ੍ਰਜ ਭੂਮੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, “ਵਾਹ! ਉਹ ਧਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਸ਼, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਜਿਸਦੇ ਚਰਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਅਨੇਕ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ, “ਕਿਹੜੇ ਸੁਖਮਈ ਤਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ ਉਹਨਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ—ਜੋ ਸੋਹਣਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅਦਵਿਤੀਯ ਤੇ ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਤੇ ਮਹਿਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ—ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?” ਵਡਭਾਗੀ ਹਨ ਵੋਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਵੱਟਦੀਆਂ, ਗੋਬਰ ਚੁੱਕਦੀਆਂ, ਮੰਝਾ ਪੋਂਛਦੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਰੋਣ-ਰੋਣ ਕੇ, ਰੁੰਝੇ ਹੋਏ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਧੰਨ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸਦੇ ਹੱਸਦੇ ਮੁਖ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜਦ ਇਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਾਰ, ਜੋ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਚਾਣੂਰ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਿਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਦੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਗਭਗ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਕੇਸ਼ ਤੇ ਮਾਲਾ ਖੁਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਭਦਰ (ਬਲਰਾਮ) ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਲੱਗੀ, ਫਿਰ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਚੋਟ ਪਈ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੂਟਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਖਿਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਪਰ ਅਤਿ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚਿਰ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਕੂਟਾ, ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਆਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵੱਜਦੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਭ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਕੇਵਲ ਕংস ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਚੀਕਦੇ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਭੋਜ ਰਾਜਾ (ਕੰਸ) ਬਹੁਤ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ: “ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਸ਼ਟ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿਉ; ਗੋਆਲਿਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜ਼ਬਤ ਕਰੋ; ਨੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿਉ, ਚੰਗੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਸਮੇਤ; ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਪੱਖਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਉ।” ਜਦੋਂ ਕੰਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਤ ਕੇ ਉੱਚੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੰਸ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਕੰਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਅਪਰਾਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੰਸ ਦੇ ਕੇਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੋੜਾ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤੇੋਂ ਕੰਸ 'ਤੇ ਖੁਦ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਕੰਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੰਝ ਘਸੀਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਦੀ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ। ਕੰਸ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ—ਚਾਹੇ ਖਾਂਦਾ, ਬੋਲਦਾ, ਤੁਰਦਾ, ਸੁੱਤਾ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ—ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦਾ ਚਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਕੰਸ ਦੇ ਅੱਠ ਭਰਾ—ਕੰਕ, ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਕ ਆਦਿਕ—ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।