ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਵ, ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਖੁਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰਿ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ, ਚਕਰਵਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਉਠਾ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਗਵਾਲਨੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਝਲਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਾਲ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਬਾ, ਵਤਸਕਾ, ਬਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਜੇ ਬਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਓ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰੋ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾ-ਵੀਰ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।” “ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੋਚ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।” ਗਵਾਲ ਤੇ ਗਵਾਲਨੀਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਦੇ। “ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਆਓ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਦ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਹ ਖੁਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। “ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ।” “ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਮਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ; ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕਣ।” ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾ-ਹਾਥੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।” “ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾ-ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਵਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋਈ। ਇਥੇ, ਚੁਲ-43, “ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਦਾ ਸੰਘਾਰ” ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਰਧੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੰਦਨ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ, ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਤਲਪ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੋਟੀਆਂ ਮੁੱਠਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਸਿਰ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀਟਦੇ। ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਹਲਚਲ ਕਰ ਕੇ, ਗਲ-ਮਿਲ ਕੇ, ਪੱਟ ਕੇ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ। ਉਠਾ ਕੇ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹਿਲਾ ਕੇ, ਫੜ ਕੇ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਗਾ ਕੇ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ, ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਹਾਏ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਅਨਿਆਇਤਾ ਹੈ, ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਐਸੀ ਲੜਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ!” “ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵੱਜੇ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਨਰਮ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ?” “ਇਹ ਸਭਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ-ਭੰਗ ਕਰੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” “ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ।” “ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮੜੀ ਹੋਈਆਂ, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾ।” “ਵਰਜ ਦੇ ਉਹ ਧਰਤੀਵਾਂ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ।” “ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਵਾਲਨੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ—ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਹਰ ਪਲ ਨਵਾਂ, ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇਕ ਠਿਕਾਣਾ—ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਸਕੀਆਂ?” “ਵਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਜੋ, ਰੋਵਾਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਗੋਬਰ ਚੁਕਦੀਆਂ, ਮੱਠਾ ਮੱਠਦੀਆਂ, ਫਰਸ਼ ਲਗਦੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀਆਂ।” “ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਧੰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ।” ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਇਉਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋਗ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਹਰਿ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵੱਜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ, ਚਾਣੂਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀਟਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੱਕ ਗਿਆ।