ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲਿਆ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਾਟ ਲਿਆ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੇ—ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਹਿੱਸੇਵਾਰ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਉਥੇ ਲੁਕ ਕੇ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਪਲੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਚਕਰਵਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਕੀਤਾ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਗਵਾਲਣਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਹਸਦੀ, ਚਮਕਦੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਵਡਿਆਈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸਮੱਰੱਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ), ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕ, ਬਕ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਲੋਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਵੀਣ ਹੋ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰੀਏ ਜੋ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਬੋਲ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ, ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ। ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਆਵੇ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੂਵਲਯਾਪੀਡਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੋ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੂਵਲਯਾਪੀਡਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਤਿੰਨਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਧਰੋਹਰ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ' ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਨਮਾਨੀ ਗਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ ਬਲਰਾਮ ਸਮੇਤ, ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ, ਸਿਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਘੁੰਮਣ, ਝੂਠੇ ਹਿਲੇ, ਜੱਫੀਆਂ, ਪੈਂਦੇ, ਵਧਣ ਤੇ ਹਟਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ। ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਠਾ ਕੇ, ਹਿਲਾ ਕੇ, ਜਕੜ ਕੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। "ਹਾਏ! ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਮ ਤੇ ਅਧੂਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਰਜਦਾਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਪਹਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ! ਇਹ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਕਹਿਣ, "ਜਿਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਨਿਆਇ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਕਹਿਣ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਵਿਗਰਤ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਲੱਗਾ, ਵੈਰੀ ਵਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਕਮਲ। ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰੌਣਕ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ। ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਕਈ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ।" "ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀੜੇ ਤਪ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਅਦੁੱਤੀ, ਹਰ ਪਲ ਨਵੀਂ, ਅਤਿ ਦੁਲਭ, ਮਹਾਨਤਾ, ਲਾਭ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਉਸਦੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਧ ਵਿੱਛਦਿਆਂ, ਉਪਲੇ ਚੁੱਕਦਿਆਂ, ਚੱਕੀ ਪੀਸਦਿਆਂ, ਫਰਸ਼ ਲੀਪਦਿਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੁਲਾਉਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਂ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂਦਾ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਧੰਨ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸਦੀ ਹਸਦੀ ਸੂਰਤ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਰਾਹ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ।" ਜਦ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ, ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੇ, ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅ-ਪੈਚ ਵਰਤ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।