ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਵਤਾਂ ਵਲੋਂ ਭੜਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ, ਉਸਦੀ ਦੰਦ ਢੀਲੀ ਕਰ ਕੇ ਕੱਢ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੁਣ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮ੍ਰਿਤ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਣੇ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਕੁਝ ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜਾਂ ਲਈ ਉਹ ਗਰਜਨ-ਵਜਰ ਵਰਗੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਨੋ ਕਾਮਦੇਵ, ਗਵਾਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦੰਡਨਹਾਰ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਲਈ ਮੌਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ-ਤੱਤਵ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ-ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਅਜੈਯੋ, ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜਿਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾ-ਕਾਰ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਨਗਰ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਥੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੱਕਣ ਤੋਂ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਾਟ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਸਹਾਸ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਉਥੇ ਨੰਦੇ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਧੇ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਚਕ੍ਰਵਾਤ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਆਦਿਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਿਆ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤਕ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।" "ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕਰਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਭੁੱਲ ਗਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਹੋਰ ਵਧੇਗਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕ, ਬਕ ਆਦਿਕਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੋਚ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ—ਉਲਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਦੇ ਹੋ। ਸੋ, ਚਲੋ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਜੇਹੇ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ; ਕੁਸ਼ਤੀ ਇਨਸਾਫ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾ ਰਹੇ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਵ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁਝਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਹਾਥੀ ਦੇ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਤਿੰਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰੋਹਣੀ ਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਮ ਸਮੇਤ, ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੋਵੇਂ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ, ਮੱਥੇ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ। ਘੁੰਮਣ, ਝੂਠੇ ਹਿਲੇ, ਜੱਫੀਆਂ, ਸੁੱਟ, ਵਧਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਕੜੀ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਠਾ ਕੇ, ਹਿਲਾ ਕੇ, ਫੜ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ।" ਇਹ ਜੋਰ-ਅਜ਼ਮਾਈ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ: "ਹਾਏ! ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਲੜਾਈ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ!" "ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਲੜਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਭਾ ਧਰਮ-ਭੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" "ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਪਤਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।