ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਖੇਡਦਿਆਂ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਂਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਦਾ ਦੰਦ ਨਿਕਾਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦਾ ਦੰਦ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਤੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਦੇਵ ਜੀ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਕਸਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੌਂਹ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਕੰਮਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੌਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਸੱਚ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ ਅਜੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਸਾ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋਤੀ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹਿਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਾਟ ਰਹੇ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਰਹੇ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਰਹੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਸਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ, ਉਥੇ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਪਲੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਚਕ੍ਰਵਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਿਆ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ, ਨਿਹਾਰਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕ, ਬਕ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੋਚ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ; ਉਲਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" "ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਲੇ ਆਖਾੜੇ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਆਓ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ—ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਲੜਕੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ; ਲੜਾਈ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਸਾਨੂੰ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਵਣ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੜੋ; ਇਥੇ ਕੋਈ ਬਚਤ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਦੇ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਤੈਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ, ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ—ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਰੋਹਣੀ ਪੁੱਤਰ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ, ਸਿਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰਦੇ। ਘੁੰਮਦੇ, ਝੂਠੇ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ, ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਸੁੱਟਦੇ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਵਧਦੇ-ਘਟਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ। ਚੁੱਕਣ, ਉਠਾਉਣ, ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਫੜਨ ਨਾਲ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਾ ਕੇ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਿਲੋਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, "ਹਾਏ! ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ!" "ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਆਨ ਨਾ ਹੋਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਇਹ ਸਭਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਵਧੇ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।