ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜੀ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪੱਚੀਸ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਵਾਂਗ ਗਰੁੜ ਦੇ, ਜੋ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੱਬੇ, ਕਦੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਲੜਖੜਾ ਗਿਆ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪੈਰ ਪੈਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਾਥੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ, ਜੋ ਖੇਡ-ਮਜ਼ਾਕ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਰੁਕ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਂਭਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੁੰਡ ਫੜੀ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਨਿਕਾਲ ਲਏ ਤੇ ਉਸ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਂਭਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੂਨ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੀਵ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਖਾੜੇ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਕੁਝ ਗੋਪ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਦੇਵ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਕਾਮਦੇਵ, ਗੋਪਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤਾੜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਬੱਚਾ, ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੌਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਅਜਿੱਤਯੋਗੀ ਨੌਜਵਾਨ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਕਾਂਸਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਚੋਣੇ ਹੋਏ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਐਸੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾ-ਕਾਰ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਦੇਖ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਉਠੇ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਟ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖੀਆਂ ਤੇ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਸ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣਾਂ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਗੁਪਤ ਰਹਿ ਕੇ ਪਲੇ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਚਕਰਵਾਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਿਆ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਿਆ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।" "ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਹਦੇ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਨਿਹਾਰਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ।" "ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਹ ਉਹਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕ, ਬਕ ਆਦਿਕ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਲੋਕ ਇਉਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਹੇ ਰਾਮ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੋਚ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ; ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਲਟ।" "ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਗੋਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਖੇਡ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਦੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਦ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਬੋਲੀਆਂ ਆਖੀਆਂ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। "ਅਸੀਂ ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵੀ, ਸਦਾ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ; ਕੁਸ਼ਤੀ ਸਾਫ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਏ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਲਸ਼ਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਵ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ' ਨਾਮਕ ਤੈਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵਲ ਵਧੇ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਸਿਰਾਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰਦੇ। ਘੁੰਮਦੇ, ਝਲਦੇ, ਜੱਫੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਸੁੱਟਦੇ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੇ, ਹਰ ਚਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਚਾਲ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ। ਚੁੱਕਣ, ਉਠਾਉਣ, ਹਿਲਾਉਣ, ਫੜਣ—ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਬਲ ਤੇ ਬਲਿਹੀਣਤਾ ਦੀ ਟਕਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਹਾਨੁਭੂਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।