ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਥੀ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਥੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਹਥੀ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹਥੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਥੀ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਚੀਸ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਘਸੀਟ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਚੂਤ ਨੇ ਹਥੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੱਬੇ, ਕਦੇ ਸੱਜੇ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵਾਛੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਹਥੀ ਵੱਲ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਥੀ ਲੜਖੜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਹਥੀ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਉੱਠ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਥੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੜਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਫੜ ਕੇ, ਹਥੀ ਨੂੰ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਥੀ ਉੱਤੇ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੰਦ ਖਿੱਚ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਥੀ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਹਥੀ ਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੰਦ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੂਨ ਅਤੇ ਹਥੀ ਦੀ ਗੰਧ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਫੜ ਕੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਾਖਲੀ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਸੀ: ਮੁੱਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਜਰ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਾਮਦੇਵ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੱਜਣ, ਬੁਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤੜਕਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਕਮਸ ਲਈ ਮੌਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਵਾਨ। ਐਸਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਹਥੀ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਅਜੈਯੋ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਮਸ ਜਿਵੇਂ ਦਿਲੋਂ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਮਾਹਿਰ ਅਦਾਕਾਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਜੋ ਮਚਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਪਈ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਾਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਰਹਿ ਕੇ ਪਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਚਕਰਵਤ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਆਦਿਕ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਿਆ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਰਕੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਮਹਾਨੀਅਤ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਉੱਚਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਹੈ ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕਾ, ਬਕਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।" ਲੋਕ ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ। ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਪਰੀਤ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਗਵਾਲਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ; ਇਹ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ; ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਵੇ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰੋ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਵ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜੇ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਜ਼ਮਾਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, "ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਦਾ ਵਧ" ਨਾਮਕ ਤਿਰਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ, ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘਸੀਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੱਕਾਂ, ਘੁੱਟਣੀਆਂ, ਸਿਰ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।