ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਜਦੋਂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਹਾਥੀ, ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਸ਼ੌਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰਬੰਦ ਕੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਗਰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ, ਰੋਕੀ ਨਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟ ਪੈ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਵਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਥੀ, ਰਾਜਾ-ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਫੜ ਤੋਂ ਸਲਿੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਟ ਮਾਰੀ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਫੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਚੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਘਸੀਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਕਦੇ ਸੱਜੇ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੋਟ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਲੜਖੜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਕਦਮ 'ਤੇ ਛੂਹਦਾ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ, ਜਦੋਂ ਮਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੂੰਡਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੋਕੀ ਗਈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਾਥੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੂੰਡ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਡਿੱਗੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੰਦ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੱਜ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਹੂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਕੰਵਲ-ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਬਲਦੇਵ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ, ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਹ ਵਿਜ਼ਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਸੀ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ; ਗਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੀ; ਦੁਰਜਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਜ਼ਾਦਾਤਾ; ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਬੱਚਾ; ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਲਈ ਮੌਤ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ; ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ-ਸੱਤ; ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ-ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਉਹ ਦੋ ਅਜੈਯਾ, ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਦੀ ਚਿੱਤਵ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਗਾੜ ਗਏ। ਉਹ ਦੋ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅੰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ, ਉਹ ਦੋ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਮਚਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਂਦੇ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚੱਟ ਲੈਂਦੇ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਜਿਵੇਂ। ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਇਹ ਦੋ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹਰਿ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ।” “ਉਸ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ, ਚਕਰਵਤ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਸ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਕਾਲੀਆ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦਬਾਇਆ।” “ਸੱਤ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਵਿਦਯੁਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਗਵਾਲਣਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ।” “ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ繁, ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ।” “ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਹੈ, ਕੰਵਲ-ਨੈਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਬ, ਵਤਸਕਾ, ਬਕਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।” ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸੀ, ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤੋ, ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।” “ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਚਿੰਤਨ, ਕਰਮ, ਤੇ ਬੋਲ; ਉਲਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ।” “ਗਵਾਲ ਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਦੇ ਸੀ।” “ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਆਓ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੰਗੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਸੀ। “ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਾਂਗੇ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੈ।” “ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗੇ ਜੋ ਸਮਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਕੁਸ਼ਤੀ ਨਿਆਂਪੂਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਉਲਟ-ਸੋਚ ਨਾ ਕਰੇ।” ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਨਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨ; ਤੁਸੀਂ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।” “ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਦੇਵ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਆਜ਼ਮਾਵਾਂ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ, ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਥਾ, ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਤਿਰਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਦੀ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ, ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।