ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਕੂਟ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਤੋਸ਼ਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਮਿੱਠੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੇ, ਜੋ ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸੱਦੇ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਥੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ "ਮਲਯੁੱਧ ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਨਾਮਕ ਬਿਆਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਮਲਯੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ, ਮੰਡਪ ਦੇਖਣ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੰਡਪ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜਾ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਵਤ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਰੀ, ਆਪਣੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਅਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਕੇ, ਗੂੰਜਦਾਰ ਬਰਖਾ ਵਰਗੇ ਸੁਰੀਲੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਵਤ, ਸਾਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਮਹਾਵਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਾਥੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਾਥੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂੰਘਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪੱਚੀ ਬਾਣ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਘਸੀਟ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਚੂਤ ਨੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੱਬੇ, ਕਦੇ ਸੱਜੇ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਬਛੜੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਡੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਹਾਥੀ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ, ਮਹਾਵਤਾਂ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਹਾਥੀ ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਡ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਦੰਦ ਤੋੜਿਆ ਤੇ ਉਸੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਦ (ਰਸ) ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਦੇਵ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਜਾ! ਮਲਯੁੱਧ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ; ਗਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ; ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਬੱਚੇ; ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਲਈ ਮੌਤ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ; ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਤੱਤ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼्वर—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੇ। ਕੁਵਲਯਾਪੀੜਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਹ ਦੋ ਅਜੈਯੋ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਸਾ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਟਵਰ ਨਟ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ! ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਆਏ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਉੱਚੀਆਂ ਮੰਚਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ-ਤੱਕ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਭਰਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਚਾਟ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਨੱਕ ਨਾਲ ਸੁੰਘ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਗੁਣ, ਮਿੱਠਾਸ ਤੇ ਦਿਲੇਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਉਤਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਗੋਕੁਲ ਲਿਜਾਏ ਗਏ, ਉਥੇ ਲੁਕ ਕੇ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਚਕ੍ਰਵਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਰਜੁਨ ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਮਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਿਆ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਮੀਂਹ, ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ, ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਖਦੇ ਨੇ, 'ਇਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇਗਾ, ਮਹਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।' ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਵਤਸਕ, ਬਕ ਆਦਿਕਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨੰਦਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰਾਮ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਤੇ ਮਲਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਭਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਵਿਚਾਰ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ; ਉਲਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਤੇਰੇ ਗਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ! ਆਓ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬੋਲ ਕਹੇ ਅਤੇ ਮਲਯੁੱਧ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ, ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।