ਫਿਰ ਅਚ੍ਯੁਤ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਥਾਂ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦ ਕਿ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਤਾਰ ਚੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਕੰਡੇ ਦੀ ਝਾੜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਧੁਨ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਗਈ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਸ ਡਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਏ ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸਨ, ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸਨੂੰ ਫੜੋ! ਮਾਰੋ!" ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਵਿਰਤਾ, ਚਮਕ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ 'ਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵੱਲ ਆ ਗਏ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਨੂੰ ਚਾਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਜਦਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਸੀ। ਉੱਧਰ ਕੰਸ, ਜਦ ਉਸਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ, ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ। ਕੰਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ, ਡਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਏ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਗਾਇਬ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੋਹਰਾ ਵੇਖਿਆ; ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਚਿੱਤਾਪਣ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨ ਸੁਣੀ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਧੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਲਦਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨੰਗਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਐਸੇ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਜਾਗਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੰਸ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ ਤੇ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਕੰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੱਲ-ਦੰਗਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਲੋਕ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਤੂਤੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮੰਚਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਝੰਡੀਆਂ, ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਮੁਖੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕੰਸ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜ ਮੰਡਪ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਤੂਤੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੱਲ-ਪਹਿਲਵਾਨ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਹਣੇ ਸਜ ਕੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਕੁਟ, ਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਾ ਵੀ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ, ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਭ ਗਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਿ ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦੇ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ, "ਮੱਲ-ਦੰਗਲ ਮੰਡਪ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਵਾਲਾ, ਦਸਮੇ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਬਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੰਗਲ ਵੇਖਣ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਮੰਡਪ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਥੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਮਹਾਵਤ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੌਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਦਾ ਫੀਤਾ ਕੱਸਿਆ, ਆਪਣੇ ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਵਾਲ ਪਾਸੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਹਾਵਤ! ਸਾਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ, ਹੋਰ ਨਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆਂਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਂਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਵਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਘੁੰਘ ਲੈ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸਦੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪਚੀ ਬਾਣ (ਧਨੁਸ਼) ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਘਸੀਟ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਲੜਖੜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ, ਜਦ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਪਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਮਹਾਵਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਮਾਧੁਸੂਦਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੁੰਡ ਫੜ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਨਿਕਾਲ ਲਏ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਦੰਦ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਿਕਣਾਹਟ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।