ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਦਇਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ, ਤਾਕਤ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼' ਨਾਮਕ ਇਕਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਕੁਬਜਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਕੇ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਅਖਾੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਧਵ ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਹਥੀਂ ਇਤਰ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹਾਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰੋ? ਇਹ ਸੁਗੰਧਤ ਇਤਰ ਕੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ ਦੱਸ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਇਤਰ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਭਾਗਿਆ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਕਾਂਸਾ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਵਕਰਾ (ਕੁਬਜਾ) ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਇਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਜਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?" ਕੁਬਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਕਰਸ਼ਣ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਫਸ ਕੇ, ਦਿਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਇਤਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਇਤਰ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਭਗਵਾਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੁਬਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ ਪਰ ਪਿੱਠ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ, ਹਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਠੋਡੀ ਉਪਰ ਲਿਆਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਕੁੰਦ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਕੁਬਜਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧਾ, ਸੁੰਦਰ, ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਅਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਸੋਹਣੀ, ਗੁਣਵਤੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਬਜਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚਾਦਰ ਫੜੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਵਿਰੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਚਲੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਬਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਵਾਂਗਾ, ਸੁੰਦਰ ਭੁਰੀ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਇਤਰ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਮਹਿਲਾ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਵਾਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਲੁੰਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਲੱਖਣ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪੂਜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ਸਵੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ ਤਾਣਿਆ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਂਗ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤੋੜਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਂਸਾ ਡਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਖਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੌੜੇ, "ਫੜੋ! ਮਾਰੋ!" ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ; ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕਾਂਸਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਂਸਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਵੇਖਦੇ ਫਿਰੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਜ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਗੋਪੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ, ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਖ਼ਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹਿਆ। ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਦੁਧ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਖਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਤ ਗੁਜਾਰੀ, ਕਾਂਸਾ ਦੀ ਨੀਅਤ ਜਾਣ ਕੇ। ਕਾਂਸਾ, ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਣ, ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਰਨ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ-ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲੀਲਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਮੰਦ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਅਸਲ ਤੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਹੜੇ ਮੌਤ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਗੁੰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਾਂ ਦੋਹਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ; ਤਾਰੇ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦਿਖੀ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦਾ, ਗਧੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਦੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ, ਨਲਦਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਨੰਗਾ ਫਿਰਦਾ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਜਾਗਣ ਵਿਚ, ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਵਿਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਕਾਂਸਾ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਕਾਂਸਾ ਨੇ ਵੱਡਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਖਾੜਾ ਸਜਾਇਆ, ਡੋਲ-ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ, ਮੰਚਾਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਕਪੜਿਆਂ, ਤੇ ਗੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਉਸ ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ। ਕਾਂਸਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਜਸੀ ਮੰਚ 'ਤੇ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਬੈਠਾ। ਜਦ ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਤੁਰਹੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਆਏ।