ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਦਾਮਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਇਆ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰਕ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੁਦਾਮਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੂਰਖ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਤਰੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਦਾਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਦਾਮਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਸੁਦਾਮਾ ਨੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ, ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਦਇਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਵਰ, ਵੰਸ਼ ਵਾਧੂ ਧਨ, ਤਾਕਤ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਯਸ਼ ਤੇ ਤੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼' ਨਾਮਕ ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁਬਜਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਿਆ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟੀ-ਚਾਣੂਰ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲਈ ਅਖਾੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਮਾਧਵ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਬਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਨਮੋਹਕ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, 'ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਚੰਦਨ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਚੰਦਨ ਲਗਾ, ਤੇਰਾ ਭਾਗ ਜਲਦੀ ਖੁਲ ਜਾਵੇਗਾ।'" ਉਹ ਕੁੜੀ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਕੰਸਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵਕ੍ਰਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਚੰਦਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਚੰਦਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਸੋਭਾ ਹੋਰ ਨਿਖਰ ਗਈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ, ਤੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਠੋਡੀ ਉੱਤੇ ਹਲਕਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਕੁਬਜਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ, ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਹੁਣ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਚੋਲਾ ਫੜ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਬੀਰ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਚੱਲੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਿਹਲ ਗਿਆ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਆਰਜ਼ੂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" ਉਸਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹ ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਵਾਂਗੇ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੇਂਗੀ।" ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਵਪਾਰੀ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਪਾਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਅਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਵਾਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਥਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਲੱਖਣ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਮੱਝ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਗੰਨੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਧੁਨੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੰਸਾ ਨੇ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਉਠਿਆ। ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਦੌੜੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਸਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਗਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖਦੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਤਤਾ, ਤੇਜ, ਨਿਡਰਤਾ ਤੇ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ। ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਨਗਰ ਵਿਚ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਰਥ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਖੜੀਆਂ, ਦਿਲੋਂ ਦੁਆਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹਿਆ। ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਸਾ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੰਸਾ ਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਣ, ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਾਮ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਚਲਾਂ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਡਰ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿਚ ਜਾਗਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਮੰਦ-ਮੰਦ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਗੁੰਮ ਵੇਖਿਆ, ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ, ਕਦੇ ਤਾਰੇ ਦੁੱਗਣੇ ਜਾਪਦੇ। ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਰੁੱਖਾਂ 'ਚ ਸੋਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਮੁਰਦੇਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ, ਗਧੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ, ਨਲਦਾ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਂਦਾ, ਤੇਲ ਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨੰਗਾ ਘੁੰਮਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਜਾਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੰਸਾ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਘੜੀ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ।