ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਜਮੀਨ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਰਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਉਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਉਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਗੋਰਾ ਤੇ ਇਕ ਸਿਆਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਸੋਭ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਦਰਜ਼ੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਸੰਸਾਰਕ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ, ਤਾਕਤ, ਰਾਜ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਦਾਮਾ ਫੁੱਲਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਦਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੈਠਕਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪਾਨ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਦਾਮਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮਾਲਕ! ਤੁਹਾਡੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਕਾਰਨ ਹੋ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਕਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਸੁਦਾਮਾ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਦਾਮਾ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦਇਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਨ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਯਸ਼ ਤੇ ਤੇਜ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਨਗਰ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼" ਨਾਮਕ ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁਬਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਿਆ ਤੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਧਵ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੇਖੀ ਜੋ ਇਤਰ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਬਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਸੋਹਣੀਏ? ਇਹ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲਾ ਇਤਰ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਸਦੀ ਦਾਸੀ ਹੈਂ? ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ ਦੱਸ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਇਤਰ ਸਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾ, ਤੇਰੀ ਭਾਗਾਂ ਖੁਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।" ਉਹ ਦਾਸੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਸੁੰਦਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਕੰਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵਕਰਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਇਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਇਸ ਜੋਗ ਹੈ?" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਇਤਰ ਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਇਤਰ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨਮੋਹਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਕੁਬਜਾ ਦੀ ਕਮਰ ਠੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਠੋਡੀ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਕੁਬਜਾ ਦੀ ਦੇਹ ਤੁਰੰਤ ਸੋਹਣੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗੁਣ ਤੇ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਚਾਦਰ ਫੜ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਠੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਆਓ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਚੱਲੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖ, ਮੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" ਉਸਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸੋਹਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੇਂਗੀ।" ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਪਾਰੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੋਹਫੇ, ਪਾਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਰ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸੂਧ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਵਾਲ ਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਲੁੜਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਅਚੂਤ ਨੇ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਕਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ। ਗਾਰਡਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾ ਕੇ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਤਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਗੰਨਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮੱਧੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਸ ਡਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਗਾਰਡ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, "ਫੜੋ! ਮਾਰੋ!" ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਮਾਰਨ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਸ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਗਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਨਗਰ-ਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਲ ਵਿਰਤਾ, ਚਮਕ, ਨਿਡਰਤਾ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਗੋਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਗਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੋਪੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਖਰੇ ਦਿਲੋਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਉਸੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੰਸ ਦੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਕੀ ਹਨ। ਕੰਸ, ਜਦ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟਣ, ਆਪਣੇ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।