ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਈ ਲੋਕ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਬਹੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੋਕ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—even ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹਰ ਰਸਤਾ ਆਖਰਕਾਰ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਸਤ, ਰਜ, ਅਤੇ ਤਮ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਚਲ ਤਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਭ ਮਨਾਂ ਦਾ ਸाक्षੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਹਾਵਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਗ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਨਾਭੀ ਹੈ, ਰਥ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਆਸਮਾਨ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਹੈ, ਹਵਾ ਤੇਰੀ ਸਾਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇਰੀ ਊਰਜਾ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਨਖ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਹਨ, ਪਲਕਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਹੈ, ਵਰਖਾ ਤੇਰਾ ਜਨਨ-ਇੰਦ੍ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਤਾਕਤ ਤੇਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਤਮਾ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜੀਵ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਜੀਵ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕੱਟੇ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਜਿਹੜਾ-ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਲੈਦਾ ਹੈਂ, ਖੇਡ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਮੂਲ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ; ਤੈਨੂੰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਵਧਕ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਆਪਕ, ਬਿਨਾ ਕੰਢੇ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਅਦਭੁਤ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ; ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰੀ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਰਘੁਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬੁੱਧ ਰੂਪ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਕਲਕੀ ਰੂਪ, ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਮਲਿਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਸਰੀਰ, ਬੱਚਿਆਂ, ਘਰ, ਦੌਲਤ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਭਟਕਦਾ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਅਸਥਾਈ, ਅਸਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਪਿਆ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭੁਲਾਵਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦਇਆਲੂ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਹਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣੇ ਔਖੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨਾਭੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਸਹੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ ਹੈ, ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਣ; ਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਹੇ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਚਾਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਟਕ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰੂਪ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਿਪਟਾਏ, ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਥ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਦਭੁਤ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਹੈਰਾਨ ਹੈਂ?" ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ—ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ—ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ। ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੋਵੇ? ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ; ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਾਂਦੀਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਨੰਦ ਜੀ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ 'ਚ ਆਏ ਤੇ ਉਥੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ। "ਤੂੰ ਰਥ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੱਗੇ ਜਾ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਵਾਂਗੇ," ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮਥੁਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨਾਲ," ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। "ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਪਿਤਰ, ਯਜਨ-ਅੱਗ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।" "ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਬਲੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਿਆ, ਅਤੁੱਲ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਗਿਆ।" "ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਤੇ ਭਗਤ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ।