ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਬ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ—"ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਤਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ?" ਉਹ ਉੱਪਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਝੂਠੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਰੀ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਧ, ਚਰਨ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ—ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਉਸਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਲਾਲ ਕੁੰਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਭੌਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਗਲਾਂ ਤੇ ਹੋਠ—all ਲਾਲੀਯਾ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਗਰਦਨ ਸੰਖ ਵਾਂਗ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ, ਪੇਟ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਸਦੇ ਹਿੱਪ ਤੇ ران ਵੱਡੇ, ਹੱਥ ਤੇ ਗੋਡੇ ਸੁਹਣੇ, ਲੱਤਾਂ ਮੋਹਕ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ। ਟਕਣ ਉੱਚੇ, ਨਖ ਲਾਲੀਯਾ ਤੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਪੈਰ ਨੌਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗਠੇ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਉਹ ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ—ਮੁਕੁਤ, ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਜਨੇਊ, ਕਮਰਬੰਦ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪੈਰ-ਬੰਦ, ਕੁੰਡਲ। ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਚਮਕਦੇ, ਸੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ। ਛਾਤੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਉਸਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ਸਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੁਇ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਨਾਰਦ, ਵਾਸੁ ਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ), ਪੁਸ਼ਟੀ, ਵਾਣੀ, ਤੇਜ, ਯਸ਼, ਸੰਤੋਖ, ਲਯ, ਜਿੱਤ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕਰੂਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਭਗਤੀ ਆ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਹर्ष ਨਾਲ ਕੰਪ ਗਿਆ, ਹਿਰਦਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕਦੀ ਹੋਈ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਕਰਣ ਲੱਗਾ, ਮਸਤਕ ਨਤਮਸਤਕ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਧ ਵਿੱਚ "ਅਕਰੂਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ" ਨਾਮਕ ਉਨਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਾਰਾਯਣ, ਆਦਿ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅਗਨਿ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼, ਮਹਾ-ਤੱਤ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਥਾਨ, ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਪਰ, ਇਹ ਸਭ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚੀ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਅਸਲ' ਨਹੀਂ, ਪਰ 'ਅਨ੍ਯ' ਹਨ; ਅਜਨਮਾ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣ-ਅਤੀਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ। ਯੋਗੀ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ, ਪਰਮ ਵਿਅਕਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਮਵਾਨ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੁਇ-ਜਨਮੀ, ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਤਿੰਨfold ਵੇਦ ਦੁਆਰਾ, ਬਹੁ-ਰੂਪ ਤੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲਈ, ਗਿਆਨ-ਯਜਨ ਦੁਆਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਸਵਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਹੋਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੋਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ-ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵਸਦੇ ਹਨ—even ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੀ, ਹੇ ਮਾਸਟਰ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਦੀਆਂ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਤਿਵੇਂ, ਸਭ ਮਾਰਗ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਤ, ਰਜ, ਤੇ ਤਮ—ਤੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੜ ਤੱਕ, ਸਭ ਜੀਵ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਰਲੇਪ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਮਨਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ; ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰ, ਅਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ, ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਗ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰ, ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਅੱਖ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਨਾਭੀ, ਰਥ ਤੇਰਾ ਹਿਰਦਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਸਿਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰਾ ਪੇਟ, ਵਾਯੂ ਤੇਰੀ ਸਾਹ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੀ ਊਰਜਾ। ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਪੌਦੇ, ਬੱਦਲ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਨਖ, ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਦੰਦ, ਪਲਕਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਵਰਜਨ-ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਰਖਾ, ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਤੇਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੀ। ਤੇਰੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੰਸਾਰ, ਉਸਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਜੀਵ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਰੂਪ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਖੇਡ ਲਈ ਧਾਰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਆਦਿ ਮੱਛ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰੀ; ਤੈਨੂੰ, ਘੋੜੇ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਸੰਘਾਰਤਾ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਵਿਆਪਕ, ਅਥਾਹ ਆਧਾਰ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੂਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਅਚੰਭਾ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਸਤ-ਜਨ ਦੀ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ; ਤੈਨੂੰ, ਵਾਮਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਭਰਗੂ-ਪਤੀ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਾਰਦਾ; ਰਘੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਸੰਕਰਸ਼ਣ; ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਬੁੱਧ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ; ਕਲਕੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਆਦਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ।