ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨੰਦਬਾਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ। ਭੇਟਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋਤੋ।” ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ, “ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ-ਮੱਖਣ ਆਦਿਕ ਭੇਟ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਵੇਖਾਂਗੇ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਛਾ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆਏ ਸਨ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ। ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਤਾਂ ਵਿਰਹ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਢਿਲ੍ਹੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਇੰਨੀ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਖੋ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਧੁਰ ਚਾਲ, ਹਥਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਸੀਆਂ ਤੇ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਵਿਰਹ ਵਿਚ ਡਰੀਆਂ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਜੂ ਵਹਾ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ! ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਜੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿਲੌਣ ਛੀਨ ਲਏ ਜਾਣ।” “ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੀਆਂ ਜੁਲਫਾਂ, ਰੋਸ਼ਨ ਗੱਲਾਂ, ਉੱਚੀ ਨੱਕ ਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਰੂਰ ਹੈਂ! ਸਾਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਖੋਹ ਲਿਆ; ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਮਧੁ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ।” “ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ। ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਤੀ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ।” “ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਲੰਘੀ ਹੋਏਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰਸ-ਪਾਨੀ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ।” “ਮੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਲਜਜਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਭੁੱਲੀਆਂ ਪਿੰਡਣਾਂ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ?” “ਅੱਜ ਤਾਂ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਸਤੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ।” “ਅਕ੍ਰੂਰ ਨਾਮ ਤਾਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੋਵੇ! ਉਹ ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ-ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੋਪ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।” “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ! ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ, ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਪਲ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦੇ, ਅੱਜ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ।” “ਅਸੀਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਖੇਡਾਂ, ਅਲਿੰਗਨ ਤੇ ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਅੰਤਹੀਣ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੀਆਂ?” “ਜਦ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਗੋਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਸਰੀ ਵੱਜਦੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ—ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਜੀਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਵਿਰਹ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਲਜਜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਗੋਵਿੰਦ! ਦਾਮੋਦਰ! ਮਾਧਵ!” ਚੀਕਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਭਰਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਨੰਦਬਾਬਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਟਕੀਆਂ ਵਿਚ ਗਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਚ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, “ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।” ਜਦ ਤੱਕ ਰਥ ਦਾ ਝੰਡਾ ਤੇ ਧੂੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਵਲ ਖਿੱਚੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਗਈ ਕਿ ਗੋਵਿੰਦ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋਇਆ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਰਥ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠੇ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਤੇ ਅਨਾਦਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, “ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ?” ਉਹ ਉੱਪਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ Dub ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਕੋਈ ਭੁਲਾਵਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਮੁੜ Dub ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇ ਵਾਧ-ਯੰਤਰ ਵਜਾ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਮਹਾਨ ਸੱਪ-ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਲਾਲੀ ਮਾਰੂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਭੌਂਹਾਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਗੱਲਾਂ, ਹੋਠ—all ਲਾਲੀ ਮਾਰੂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਭਰਪੂਰ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ, ਗਹਿਰੀ ਨਾਭੀ, ਪੇਟ ਤੇ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਮਰ ਤੇ ਰਾਨਾਂ ਮੋਟੀਆਂ, ਹੱਥ ਤੇ ਗੋਡੇ ਸੁਚੱਜੇ, ਲੱਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਣਯੋਗ, ਟਖਣੇ ਉੱਚੇ, ਨਖ ਲਾਲੀ ਮਾਰੂ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਪੈਰ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇ ਨੌਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਮੁਕੁਟ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਬਾਜੂ-ਬੰਦ, ਜਨੇਊ, ਕਮਰ-ਬੰਦ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਜਣੀਆਂ ਤੇ ਕੰਨ-ਬਾਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ-ਸੋਭਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।