ਸੰਤੋ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਅਣਜਾਣ, ਛਲਕਪਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਵਣ ਵਾਂਗ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲਾ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਇਆਲੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ? ਫਿਰ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਵਕੜੇ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਆਸ਼ਰਮ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਖੰਡੀ, ਈਰਖਾਲੂ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਛਲਕਪਟ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਹਨ, ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੀਰ, ਬੋਲ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਛਲ ਤੇ ਹਠ ਹੈ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਨਾਲ ਪਲੇ-ਪੁਸੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ ਤੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ-ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਮਕ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਭੀਖਾਰੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਧੁਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਤੇ ਕਾਇਮ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਠੋਰ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ—ਅਕਸਰ ਗੌ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਨਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਧੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪਿਆਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਝੀਲ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਬੇਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਲਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੋਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ। ਬੇਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਫਿਟਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਫਿਟਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਗਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰੁੱਖ ਲਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਫਲ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਫਲ ਵੀ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਨਸੀਬੀ, ਬੇਸੰਤਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਜੀ ਕੇ ਕੀ ਕਰਨਾ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਆਸ ਰੂਪ ਅਗਿਆਨਤਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਪਕੜ ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਸੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਖੀ ਹੈ: ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਗਰ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਘਰ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ—ਵਿਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਖ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਰਾਗ ਸੁੱਕਾ ਹੈ। ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲਕੀਰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ। ਪਰ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਹਠੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ?" ਫਿਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਫਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਖਾ ਲੈ; ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੱਚ, ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਦਾਨ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਮਨ ਦੀ ਵਕੜੀ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਕੋਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ, "ਹਾਏ, ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੀ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਫਲ ਖਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੇਟ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ, ਘੱਟ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ—ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗੀ?" "ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਨੀ ਆ ਗਿਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕੇਗੀ? ਜੇ ਗਰਭ ਤੋਤਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੇਟ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢਾਂਗੀ?" "ਜੇ ਗਰਭ ਪਾਸੇ ਆ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਦਰਦ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਮੈਂ ਐਨੀ ਨਾਜੁਕ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਾਂਗੀ?