ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਅਕਰੂਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਮਨੋਂ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਅਕਰੂਰ, ਜੋ ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਪੂਛ-ਪੜਤਾਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਂਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪਿਆਰੇ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਭ ਚੰਗੇ ਹਨ? ਕੋਈ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ-ਦਰਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?” ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੈਰ-ਮੰਗਣ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛੀਏ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕਰਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਸਹਾਰੇ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਕੈਦ ਹੋਏ। ਪਰ ਅੱਜ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਦਾ ਸੀ। ਦੱਸ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਪੂਛਣ 'ਤੇ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕਾਂਸ ਦੀ ਨੀਅਤ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਾਂਸ ਨੂੰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਜੋ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੇ ਮਕਸਦ ਵੀ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਕਰੂਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ, ਹੱਸੇ ਅਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀ, ਮਾਖਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੇਟ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਰਥਾਂ ਜੋਤੋ। ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗੇ, ਤੇ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।” ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਰੂਰ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੋਂ ਗੁੰਝਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ, ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਠਿੱਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਖੇਡ-ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਹੰਝੂ, ਹਿਰਦੇ ਅਚੂਤ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ: “ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈ! ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਵਿੱਛੋੜਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿਲੌਣੀਆਂ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਇਆ—ਕਾਲੀ ਲਟਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਲ, ਉੱਠੀ ਨੱਕ, ਆਹਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ—ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” “ਤੂੰ ਅਕਰੂਰ ਨਾਂ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਹ ਲੈ ਲੈਣ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਮਧੁ-ਵੈਰੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਦੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੈ। ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ।” “ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਸੁਖੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪੀਣਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਚੱਖਣਗੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਇਰਾਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਲਜਜਣ-ਭਰੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਗੁੰਝਲ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ?” “ਅੱਜ, ਦਸ਼ਾਰਹ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ; ਰਸਤੇ ਵਾਲੇ ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ। ਅਕਰੂਰ ਨਾਂ ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇ! ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ, ਜੋ, ਸਾਡੀ ਗਹਿਰੀ ਵਿਰਹ-ਵੈਦਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।” “ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੋਪਾਲ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਗ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ! ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਕਿ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡਾ ਹਿਰਦਾ, ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਅੱਧ-ਪਲਕ ਵਿੱਛੋੜਾ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੁਣ ਚੱਕ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਅਸੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਖੇਡ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਬਹਲਾਵੇ, ਤੇ ਰਾਸ-ਨ੍ਰਿਤਯ ਦੇ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਹਿਰਦਾ ਖਿੱਚ ਲੈ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੰਤਹਿਨ ਅੰਧਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਾਂਗੀਆਂ, ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਬਿਨਾ ਉਸ ਦੇ?” “ਜਦ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰੋਮਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਵਾਂਸੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦਾ—ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਾਂਗੀਆਂ?” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਲਜਜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਰੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਗੋਵਿੰਦਾ! ਦਾਮੋਦਰ! ਮਾਧਵ!” ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰੋ ਰਹੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਕਰੂਰ, ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ-ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਰਥ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ। ਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਧ-ਦੇ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਮਟਕੀਆਂ ਭਰ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀਆਂ, ਖੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।” ਜਦ ਤਕ ਰਥ ਦਾ ਝੰਡਾ ਤੇ ਧੂੜ ਦਿਸਦੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੀ-ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਸ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ; ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ-ਗਾ ਕੇ ਦਿਨ ਕਟਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਮ ਤੇ ਅਕਰੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ ਰਥ 'ਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਜਲ-ਨਮਕ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਰਥ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਅਕਰੂਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਘਾਟ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।