ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਗਾਂਵ ਦੇ ਵਡ਼ੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ ਗਏ ਅਤੇ ਮੀਠੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲਾ ਪਾਨੀ ਉਪਹਾਰ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਲ੍ਹੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭਾਵਭਰਿਆ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਭੋਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਮ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਨੇ ਬੜੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦਾਸਾਰਹ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੰਸ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਰੂੜ ਮਾਲਕ ਹੇਠਾਂ ਗੁਆਂਢੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹਾਂ?" ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਪਾਪੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਤੇ ਵੀ ਦਇਆ ਨਾ ਆਈ—ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ, ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ।" ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਅਪਹੁੰਚੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੰਗਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਮਈਆ ਦੇ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਸ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ ਕਹਿਆ, "ਪਿਆਰੇ, ਸੁਧਰਮ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੈ?" ਪਰ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੈਰੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛੀਏ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਸ, ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ, ਸਾਡੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਹਾਏ, ਸਾਡੇ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ—ਸਾਡੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਆਪ ਕੈਦ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਪਰ ਅੱਜ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ?" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ—ਯਾਦਵਾਂ ਅਤੇ ਕੰਸ ਵਿਚ ਵੈਰ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਸ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਖੁਦ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਸ ਨੂੰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਦਲਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ; ਭੇਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋਤੋ।" ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦ ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾਂਵ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਆਏ ਸਨ। ਕੁਝ, ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਲੈ ਬੈਠ ਗਈਆਂ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਗੁੱਤਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ-ਧੰਧੇ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਚਾਲ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਭੰਗਿਮਾ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਟਕਲੇ, ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਸੋਚ ਕੇ ਡਰੀਆਂ ਤੇ ਉਦਾਸ, ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭੀਜੇ ਚਿਹਰੇ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਅਚੂਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ! ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿਡੌਣੇ ਖੋਹ ਲਏ ਜਾਣ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਗਲ, ਉੱਚੀ ਨੱਕ ਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਿੰਨੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਖੋਹ ਰਹੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਮਧੁ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਮ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।" "ਨੰਦ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਮਤਾ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲੱਭ ਲਿਆਂ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੀ ਹੋਏਗੀ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰੇਂ-ਨਜ਼ਰ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।" "ਮੁਕੁੰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਪਿੰਡਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਲਜਜਤ ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ?" "ਅੱਜ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦਾਸਾਰਹ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ।" "ਅਕ੍ਰੂਰ ਨਾਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੋਵੇ! ਵੇਖੋ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਸੱਜਣ ਦਿਲਾਸਾ ਵੀ ਨਾ ਦਿੰਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ।" "ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਜ ਭਾਗ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।" "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ! ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਹਿਰਦਾ, ਜੋ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇਕ ਪਲਕ-ਝਪਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਹੁਣ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਅਸੀਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਰਾਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕੀਏ?" "ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆਉਂਦੇ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗਵਾਂ ਦੀ ਧੂੜ, ਵਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ—ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, 'ਗੋਵਿੰਦ! ਦਾਮੋਦਰ! ਮਾਧਵ!'" ਜਦ ਉਹ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਨੰਦ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ—ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਆਦਿ—ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਗਵਾਲਣਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।