ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਕੂਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵੱਟਣ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕ ਪੀਲੇ ਤੇ ਇਕ ਨੀਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਇਕ ਸ਼ਾਮਲਿਆ ਤੇ ਇਕ ਗੋਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚਿਹਰੇ ਮਨੋਹਰ, ਤੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਚਮਕ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਾਲ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਬਖ਼ਸ਼ ਰਹੇ ਸਨ। ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਟਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਗੁੰਝਣੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਸਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਚੀ ਰੰਗ ਦਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ। ਅਕੂਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੀਆ ਤੇ ਦੌੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਂਸੂ ਵਗ ਪਏ, ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਅਕੂਰ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੇਰੀ ਪੁੱਛੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਕ ਦਿੱਤੀ, ਪੈਰ ਧੋਏ ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮਲ੍ਹੇ, ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਖਾ ਚੁੱਕਾ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਮ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਨੰਦ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਇਸ ਨਿਰਦਈ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਸ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਦਾਸਾਰਹਾ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਕਠੋਰ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹਥ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ?’’ ‘‘ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕਰਲਾਅਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?’’ ਨੰਦ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸਨਮਾਨਤ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਕੂਰ ਦਾ ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਅਕੂਰ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੰਗਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਵੇਂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਪਿਆਰੇ ਅਕੂਰ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਮੰਗਲ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਠੀਕ ਹਨ?’’ ‘‘ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੇਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛੀਏ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਸ, ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?’’ ‘‘ਸਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।’’ ‘‘ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?’’ ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਅਕੂਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕੰਸ ਦੀ ਵੈਰਤਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਵਲੋਂ ਕੰਸ ਨੂੰ ਆਨਕਡੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੰਦੇਸ਼। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਮੁਸਕਰਾਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਨੰਦ ਨੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ, ਤੋਹਫੇ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ।’’ ‘‘ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਸਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।’’ ਨੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕੂਰ ਵ੍ਰਜ ਆਇਆ ਸੀ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ। ਕੁਝ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪੀਲੇ ਪਏ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਚੁੰਨੀਆਂ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਵੱਟੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਹੌਂਸਲਾ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਭੁਲਾ ਬੈਠੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਖੇ ਹੋਣ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ, ਇਸ਼ਾਰੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਸੀਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਚਿਹਰੇ, ਦਿਲੋਂ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, ‘‘ਹੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਿਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਪਕਾ ਕੇ, ਅਜੇ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਖੋਹ ਲਏ ਜਾਣ।’’ ‘‘ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਕਾਲੀਆਂ ਲਟਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਲਾਸ਼, ਉੱਚੀ ਨੱਕ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।’’ ‘‘ਤੂੰ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕੂਰ (ਨਿਰਦਈ) ਹੈਂ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਖੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਮਧੁ-ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।’’ ‘‘ਨੰਦ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ।’’ ‘‘ਜ਼ਰੂਰ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇਗਾ।’’ ‘‘ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਲਜਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ?’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਅਕੂਰ ਦੇ ਆਉਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਾਮ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ-ਭਰੇ ਹਲਾਤਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿਆਪਕ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਰਹੀ।