ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਕੁੰਠ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਉਦ੍ਧਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਇਥੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਕੇਵਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਰਸ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਭਰਪੂਰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਤੇ ਆਪਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ ਬੇਸਮਝ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ। ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰੂਪ ਯਜਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕੌਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਯਾਲੂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ?” ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ, ਕਟਿਲ ਅਤੇ ਕਾਮੀ—ਉਹ ਵੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰੂਪ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ, ਪਖੰਡੀ, ਈਰਖਾਲੂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਦੈਤਾਂ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਰੀਰ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਜਿੱਦ ਕਰਦੇ, ਪਰਾਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਅਮੀਰ, ਅਸ਼ੁਧ, ਬੁਰੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਵੀ ਕਥਾ ਰੂਪ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਦੁਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੀ, ਕਠੋਰ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਧਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਧੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਚੁੱਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਹ ਭਰ-ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਸੰਚਿਤ ਭਾਰ! ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਰਮ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਪੁੱਤਰ-ਵਿਹੂਣ ਦੁਖ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪੁੱਤਰ-ਵਿਹੂਣ ਜੀਵਨ ਤੇ ਘਰ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਵੰਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਵਿਰਥ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਗਾਂ ਮੈਂ ਪਾਲਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਾਂਝ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰੁੱਖ ਮੈਂ ਲਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ-ਵਿਹੂਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਫਲ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ-ਵਿਹੂਣ, ਜੀਵਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ; ascetic ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜੋ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾ ਛੱਡ। ਸੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਵੇਖੀ ਹੈ: ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਗਰ ਨੇ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਦੁਖ ਸਹਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ—ਵਿਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਵੇਕ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਜਬਰ ਨਾਲ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਵਿਰਾਗ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸੁੱਕਾ ਹੈ; ਘਰਵਾਲਾ, ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਿੱਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜੋ ਤਪਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਕਿਹਾ, “ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲਕੀਰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਦੁਖ ਸਹਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਜਿੱਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ?” ਉਸ ਦੀ ਹਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਇਕ ਫਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਫਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾ ਲੈ; ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਖਾਣਾ—ਇਹ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਲਣ ਲਈ ਕਹੀਂ; ਇਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਟਿਲ, ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ, “ਹਾਏ, ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪਰੀਸ਼ਾਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੀ।