ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਇਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਜਾਦੂਗਰ, ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੈਸ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਪ-ਬਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਾਂਗ, ਖੇਡ ਰਹੇ ਕੁਝ ਗੋਪ-ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਤਜਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰ ਨੂੰ ਓਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਫੜ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੋਰ ਗੋਪ-ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਭੇੜੀਏ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਹ ਛੁਟ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ, ਜਦ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੋਪ-ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨਹਾਰੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੋਪ-ਬਾਲਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਵ੍ਯੋਮਾਸੁਰ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਸੱਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਯ, ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਧ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਗ ਪਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ? ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਦੁਲਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਐਨਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਭੀ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਕਈ ਵਾਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਅਕਲਿਆਨਤਾ ਨਾਸ ਹੋਈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਕਮ੍ਸਾ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਉਹ ਕਮਲ ਚਰਨ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ ਕਦੇ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਚਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੋਪ-ਬਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਗਊਆਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਉਹ ਮੁਖੜਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ-ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਿਰਣ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣੇਪਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵ, ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਹ ਸਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨਯ ਕਰਮ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਹ ਚਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਹਥ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾਂਗਾ; ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲ-ਸਰਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਸਪਰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਬਲੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਜਾਂ, ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਆਪਣੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤੀ। ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਕਮ੍ਸਾ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੇਤ੍ਰਗ੍ਯ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜਾਂਗਾ, ਮਿੱਠੀ, ਹੱਸਦੀ, ਦਇਆਵਾਨ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੇ; ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਨਿਡਰ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਾਕਾ ਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਪੂਜਨਯ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਵੇਗਾ; ਓਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਰਮ-ਜਨਿਤ ਗਿਰਫ਼ਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ, ਹੇ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਬੋਲ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇਗਾ; ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਣਪਿਆਰਾ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨਯੋਗ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਖ਼ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੇ ਆਦਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਮ੍ਸਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਸ਼੍ਵਫਲਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਕ੍ਰੂਰ) ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਵੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਜੌ, ਅੰਕੁਸ਼ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ। ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੇ ਭਾਵ-ਭੀਨੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹਾ! ਇਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹੈ!" ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਹੰਕਾਰ, ਡਰ ਤੇ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਿ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਊਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਦੁਹਣ ਤੋਂ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਰਦ-ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਆਮ ਤੇ ਇੱਕ ਗੌਰ, ਸੋਹਣੇਪਣ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ, ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਾਲ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਹ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣ, ਗਲਿਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਤ ਲਗਾਏ ਹੋਏ, ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁਚਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵਜੋਂ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਨਾ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ।