ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਸਾਵਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਜ ਸੀ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੂਰਤੀ, ਤਿੰਨ ਮੋੜਾਂ ਵਾਲੀ ਮਧੁਰ ਮੁਰਲੀਧਰ ਅਵਸਥਾ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸੀ, ਮਿੱਠਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਵਾਂਸਲੀ ਫੜੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਉਦਧਵ ਆਦਿ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਅਲੌਕਿਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲ ਪਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਵਗਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਜੋ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਅਤੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਲੀਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਅਗਿਆਨੀ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ।" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਹਨ ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਇਆਲੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਕਪਟੀ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਆਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਪਖੰਡੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਡਾਹੀ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾਂਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਰਾਖਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਦਈ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੌਲਤ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤਨ, ਮਨ, ਬਚਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਠੀ ਤੇ ਕਪਟੀ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਲਦੇ ਹਨ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਤੂੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਕ ਮੰਗਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਧੁਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮੀ, ਆਪਣੇ ਬਚਨ 'ਤੇ ਅਡਿੱਠ, ਪਰ ਸੰਸਾਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਠੋਰ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਪਰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ—ਗਊਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਦੌਲਤ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਨਾ ਧੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ, ਪਿਆਸ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਤਲਾਬ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਤਿੱਖੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਕੀਹ ਹੈ?" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੀ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ? ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ। ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂ।" "ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਘਰ ਤੇ ਦੌਲਤ—all ਵਿਅਰਥ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਿਹੜੀ ਗਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਘਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਫਲ ਛੇਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਏਨਾ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਕਰਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਪਕੜ, ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾ ਛੱਡ। ਸੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਖੀ ਹੈ: ਸੱਤ ਜਨਮ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਗਰ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੀ ਘਰ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ—ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਖ ਹੈ।" ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੇ ਤੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੀ ਕਰਕੇ ਸਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋਣਾ ਸੁੱਕਾ ਹੈ; ਘਰ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਿਤ੍ਰਕੇਤੁ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਕੀਰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਤੂੰ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ?" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਫਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਫਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਓ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।