ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਕਮਸਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬੁਰੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਰਗਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚੌੜੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਕੇਸੀ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੰਦੇ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਕੰਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਮਹਿੰਮ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਅਗੂ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੇਸੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅਸਹਨਯੋਗ ਚਾਲ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਪਰ ਅਪਰਮਾਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਘੁੰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾਈ ਦੂਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਸੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹਰੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਹਰੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਬਾਂਹ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਉਹ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਬਾਂਹ, ਦੈਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਛੜ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਾਂਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਕੇਸੀ ਦੀ ਸਾਹ ਰੁਕ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਝਟਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਖੂਨ ਉਲਟੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਬਾਂਹ ਫਸਿਆ ਸੀ, ਉਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਨਿਕਾਲ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਜਿੱਤ 'ਤੇ ਨ ਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਨ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਿਹਾ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਅਗੋਚਰ ਆਤਮਾ, ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਾਸਟਰ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਨਣ, ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਕਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼, ਪ੍ਰਭੂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਹੋ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ — ਦੈਤਾਂ, ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ — ਦੀ ਨਾਸ ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ।" "ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ, ਇਹ ਘੋੜਾ-ਰੂਪੀ ਦੈਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੰਮਹਿੰਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਡਰ ਗਏ, ਅਸਮਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕੱਲ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟੀਕ, ਹੋਰ ਪਹਲਵਾਨ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਕਮਸਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਵੇਖਾਂਗਾ।" "ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖ, ਯਵਨ, ਮੁਰਾ, ਨਰਕਾ ਦੀ ਹਾਰ, ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਰ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰ्य ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ।" "ਪੌਂਡਰਕ ਦੀ ਮੌਤ, ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੜਨਾ, ਦੰਤਵਕ੍ਰਾ ਦਾ ਨਾਸ, ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਦੀ ਮਹਾਂਯਜਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ। ਤੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਵੀਰਤਾ ਭਰੇ ਕੰਮ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਖਾਂਗਾ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਭ ਭੇਦ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਖੇਡ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਯਾਦਵਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ, ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦ, ਕੇਸੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਗੋਪ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਚਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚੋਰੀ-ਚੋਰ, ਰੱਖਿਆਦਾਰ ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਚੋਰ ਬਣੇ, ਕੁਝ ਗੋਪ, ਕੁਝ ਭੇਡਾਂ — ਸਭ ਬਿਨਾ ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਓਮਾ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇਲੂਜ਼ਨ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਉਹ ਗੋਪ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਦੈਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਬਚੇ, ਤੇ ਦਵਾਰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਓਮਾ ਨੂੰ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਵੇਲੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਭੇਡੀਆ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਓਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਛੁਟ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਅਚੁਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਦਬੋਚਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਫਾ ਦਾ ਮੁਖਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸੱਤੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਵਿਓਮਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਕਰੂਰਾ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੀ ਰਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਨੰਦੇ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਲੋਟਸ-ਆਈਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: "ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਹੜੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ?" "ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਜਪ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਾਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ, ਜੋ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਨੂੰ ਵੀ ਅਚੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" "ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲੋਟਸ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ।