ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਸੁਰਾਵਲੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਫੁਲ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਛਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਲਈ ਛਤਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੌਂਠਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਂਸਲੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮਨ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਵਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ, ਵਜਰ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਖਮ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਗੋਪੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਨੀ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਠੀਕ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਤુલਸੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿਰਣ ਵੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੰਨਣ ਵਾਲੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸਮਾਨੀ ਗਾਇਕ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰੌਣਕ, ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੇਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੌਂਠ ਬੇਰੀ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਫਿੱਕੇ, ਨਰਮ ਗਲ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਿੰਡ ਵਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਂਦੀਆਂ। ਇੱਥੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚਲੇ ਪੈਂਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, "ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ", ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਦਿਨ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਸਾਂਡ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਕੁੰਭ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਉਖੇੜਦਾ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨ ਨਾਲ ਡੱਕਦਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦਾ, ਪੂੰਛ ਚੁੱਕ ਕੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਲਟਦਾ। ਉਹ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਕਰਕੇ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਡਰਾਉਣੀ ਡੱਕ ਨਾਲ ਗਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦਾ। ਭੈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰਭ ਗਵਾ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਬੱਦਲ, ਉਸ ਦੀ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਭ ਡਰ ਗਏ, ਗਾਂ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਨੇ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਗੋਕੁਲ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੱਤੀ, "ਡਰੋ ਨਾ," ਤੇ ਸਾਂਡ ਰੂਪ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਗਾਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਏ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਜੀਵ! ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਅਰਿਸ਼ਟ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਖੁਰਚਦਾ, ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਸਿੰਗ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਿੰਗ ਫੜ ਲਏ, ਅੱਠਾਰਾਂ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਫੇਰ ਉੱਠਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫੇਰ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਫੜ ਕੇ, ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਭਿੱਜੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਂਗ ਮੋੜਿਆ, ਫਿਰ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਗੋਬਰ ਛੱਡਦਾ, ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕੁਕੁਦਮੀਨ (ਅਰਿਸ਼ਟ) ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਰਿਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੈਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਮਸਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਮਸਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਭ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੋਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕਮਸਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਕਮਸਾ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਮਸਾ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਮਸਾ ਨੇ ਕੇਸ਼ੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਫਿਰ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਚਾਣੂਰ, ਸ਼ਾਲ, ਤੋਸ਼ਲ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭੇਜ।" ਕਮਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀ-ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ, ਇਹ ਹਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਤੇ ਚਾਣੂਰ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੋਣੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੋ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੇਖ ਸਕਣ।