ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ ਕਿ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਨਾਗਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਧਰਮ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ।" ਭਗਤੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਕੇ, ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ "ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੀ, ਨਾਥ" ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਭਗਤੀ ਜੀ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਹੁਣ ਕਥਾ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਜਲ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਗਈ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ।" ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭਗਤੀ! ਤੂੰ ਹੀ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਪੱਕੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।" ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਭਗਤੀ ਜੀ ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਨਵਾਨ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਨਿਰਧਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਹਰੀ ਵੀ, ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਡੋਰੇ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਜੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ, ਭਾਗਵਤ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਚਾਹੇ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ।" ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਘਟਾ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਮੋੜ ਵਾਲੀ ਮੁਰਲੀਧਰ ਮੁਰਤੀ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੋਭਾ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਿੱਠਾ, ਮੁਰਲੀ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਉਦ੍ਧਵ ਆਦਿਕ, ਇੱਥੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਗੂੰਜ ਪਏ, ਅਲੌਕਿਕ ਰਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛਾ ਗਈ, ਗੁਲਾਬੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜੋ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਆਪਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਮੂਰਖ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਪਾਪ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰੂਪ ਯਜ੍ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਇਆਲੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ?" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਬੇਈਮਾਨ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਖੰਡੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਯਜ੍ਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾਂਪਾਤਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਾਂਗੋਂ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਨਿਰਮਮ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਾ ਕੇ, ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਸਰੀਰ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਠੀ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਾ ਕੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਕੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਚ ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।" "ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।" "ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੰਗਤਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਧੁਲੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਮ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਠੋਰ, ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ, ਪਰ ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਧਰਮਕ੍ਰਿਆ ਕਰਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਸਦਾ ਗਾਈਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ।" "ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਦੌਲਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਨਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਧੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਏ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਤਲਾਬ ਕੋਲ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਪਰ ਨਿਸ਼ੰਤਾ ਤੋਂ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਚੁੱਕਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸਾਹ ਭਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।'" "ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨ ਮੇਰੀ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੀ ਭੇਟ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਨਿਸ਼ੰਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "'ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਘਰ ਤੇ ਧਨ ਤੇ ਵੰਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਫਿਜੂਲ ਹਨ।'" "'ਜੋ ਗਾਂ ਮੈਂ ਪਾਲਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖ ਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ।