ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸ਼ਾਪ, ਜੋ ਦਇਆਲੂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਬਿਪਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਹੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਜਦੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਪ ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਾਸਰਹਾ ਵੰਸ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਗਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਸੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਵਰਤਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਰਾਤ ਨੂ, ਗੋਵਿੰਦ ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਆਉਣ ਲੱਗੀ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਨਣ ਚੜ੍ਹ ਆਏ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਮੱਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਰਾਗ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਗ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਕਿ ਗੋਪੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਗਵਾ ਬੈਠੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਵਾਲ ਤੇ ਹਾਰ ਖੁਲ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਤੇ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸਤਰੀਆਂ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ! ਰਾਮਾ!" ਕਰਕੇ ਬੁਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ!" ਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ। ਜਦ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਗੋਵਿੰਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮੋਤੀ ਦਾ ਜੜਾਵਾਂ ਹਾਰ ਲੈ ਸਕੇ, ਜਦਕਿ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੁੱਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੋਤੀ ਦਾ ਹਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮੋਤੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਗੋਪੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਂਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾ-ਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, "ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੀ ਵੰਸਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਂਏ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਆਪਣਾ ਗਲਾਂ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਭੰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਚਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨਰਮ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਗ ਛੇੜਦਾ, ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਸੱਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਲਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਮਨ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ। "ਵਾਹ, ਕਿੰਨੇ ਅਦਭੁਤ ਨੇ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ! ਜਦ ਨੰਦਨੰਦਨ, ਦੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਹਾਰ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ।" ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਂਡ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਚਾਰਾ ਫੜੇ, ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਹੋਣ। ਮੁਕੁੰਦ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਪੰਖ, ਰੰਗੀਨ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹلوانਾਂ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਪਾ ਕੇ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ। ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਪਈ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਕੰਬਦੀ ਤੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ। ਜਦ ਉਹ, ਜੋ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਦਾ, ਫਿਰ ਵਣਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮਧੁਰ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਦ ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਮੱਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਭਾਵੇਂ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿਚ, ਸਾਰਸ, ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੁਨ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਰੋਕ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ। ਬੱਦਲ, ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਨਾ ਵੱਧਣ ਲਈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਛਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਲਈ ਛਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ, ਜਦ ਆਪਣੀ ਵੰਸਲੀ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਾਈਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵਜਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਮਨ ਨਿਵਾ ਲੈਂਦੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਅਸਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਝੰਡਾ, ਵਜਰ, ਕਮਲ, ਅੰਕੁਸ਼—ਪੈ ਜਾਂਦੇ; ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲੰਘਦਾ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਠੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣਾ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਠੀਕ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਸ ਭਰੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਚਲਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀਆਂ; ਹਿਰਣ ਵੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਦ ਉਹ ਜੈਸਮਿਨ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ। ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਚੰਦਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਗਾਇਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ, ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਵਿਰਹ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ।