ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ‘ਚ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।’’ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, ‘‘ਵਿਰੂਪ ਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਨਾਮਕ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਰਪ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਾਪ, ਜੋ ਦਇਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਗਏ।’’ ਹੁਣ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ‘‘ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।’’ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘‘ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।’’ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹੇ ਅਚੂਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ!’’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਸਰਥੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੌਂਕੜੇ ਲਾਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰਕ ਘਟਨਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਤੇ ਰਾਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਬਲਰਾਮ), ਜੋ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਜੇ-ਸਵਾਰੇ, ਚੰਦਨ ਲਪੇਟੇ, ਹਾਰ ਪਾਏ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ‘ਚ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਜਦ ਰਾਤ ਹੋਈ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਦ ਹਵਾ ਵਿਚ ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਤੇ ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਮਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਵਾਲ ਤੇ ਹਾਰ ਖੁਲ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਇਹ ਰਾਜਾ (ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ) ਆ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਰਾਮ!’ ਚੀਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ, ਗੱਡਾ-ਲਾਠੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਠੱਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਭਰਾ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਦੌੜੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ‘‘ਡਰੋ ਨਾ!’’ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਯਕਸ਼ਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਾ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਕਾਲ ਵਰਗਾ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਗੋਵਿੰਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭੱਜਿਆ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਦਾ ਜੜਾਓ ਮਣੀ ਲੈਣ ਲਈ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ। ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਚਮਕਦੀ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ—ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, ‘‘ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੀ ਬਾਂਸਰੀ ਨੂਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਖੱਬਾ ਗਲ੍ਹਾ ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਗਾ ਹੋਇਆ, ਭੌਂਹਾਂ ਨਚਦੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰ ਲਗਾਉਂਦਾ—ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।’’ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਲਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੀਆਂ, ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਆਖਦੀਆਂ, ‘‘ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੋਸਤੋ! ਜਦ ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।’’ ਗੋਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਵਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਹਰਣ ਤੇ ਗੋਵਾਂ, ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਘਾਹ ਫੜਿਆ, ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਹੋਣ। ਮੁਕੁੰਦ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਪੰਖ, ਰੰਗੀਨ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹلوانਾਂ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਪਾ ਕੇ, ਗਵਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੋਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ। ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਧੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮੂਲ ਪੁਰਖ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਸੁਣਦਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੋਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਸਰੀ ਨਾਲ ਸੱਦਾ, ਤਦ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੇ ਦਰੱਖਤ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਜਦ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਭੌਰਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝੀਲ ਵਿਚ, ਬਗਲੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀ, ਸੁੰਦਰ ਧੁਨ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ। ਬੱਦਲ, ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਾ ਲੰਘਣ ਲਈ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਗੂੰਜਦਾ, ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ, ਛਾਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲਈ ਛਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੋਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਹਰ, ਜਦ ਆਪਣੀ ਬਾਂਸਰੀ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਰ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ, ਆਪਣੇ ਗਰਦਨ ਤੇ ਮਨ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ, ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੋਵਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ, ਵਜਰ, ਕਮਲ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ—ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਢੱਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਾ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਟਖਟ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਠੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਕਿਵੇਂ ਹਨ—ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਸ ਭਰੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ, ਨਦੀਆਂ, ਗੋਵਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ—ਸਭ ਕੁਝ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪਲ-ਪਲ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।