ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ, ਜੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਮੁਕਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਗੋਪੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਇਸ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਕਾਮ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ, ਗਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਵਣ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ। ਉਥੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਊਆਂ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ, ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਰੇ।" ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਨੰਦ, ਸੁਨੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਪਰ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫੜ ਲਿਆ। ਸੱਪ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਚੀਖ ਪਏ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ! ਪਿਤਾ, ਸੱਪ ਮੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਬਚਾ ਲਓ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਸਰੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ!" ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਵਾਲੇ ਜਾਗ ਗਏ; ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੱਪ ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ, ਸੱਪ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਹਰਿਸ਼ਿਕੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਉੱਤਮ ਚਮਕ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਫਸਿਆ?" ਸੱਪ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸੂਦਰਸ਼ਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਧਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥ 'ਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਰੂਪ ਤੇ ਅੰਗੀਰਸਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਪ, ਜੋ ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛੋਹ ਪਾਈ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਬੇਨਸੀਬੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਸਰੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ; ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਜਦ ਪੈਰ ਦੀ ਛੋਹ ਮਿਲੇ, ਫਿਰ ਤਾਂ ਕੀ ਹੀ ਕਹਿਣਾ।" ਦਸਰਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਆਗਿਆ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਸੂਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਦੋਵੇਂ ਅਦਭੁੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਲੀਆਂ, ਚੰਨਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਤ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ, ਜੈਸਮਿਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਮਦਮਸਤ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਕੰਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਐਸਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਰਾਗ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾਇਆ। ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਰਿਹਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਢਲਕ ਗਏ, ਵਾਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸ਼ੰਖਚੂਡਾ ਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਸ਼ੰਖਚੂਡਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਨੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਰਾਮ!' ਕਰਕੇ ਚੀਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਲ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਾ ਚੋਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਚੁਰਾ ਲਈਆਂ ਹੋਣ। 'ਡਰੋ ਨਹੀਂ!' ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ, ਗਡ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਸਟ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਰਤਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਦਕਿ ਬਲਰਾਮ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ੰਖਚੂਡਾ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਰਤਨ ਤੇ ਸਾਥੀ ਰਤਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼ੰਖਚੂਡਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕੱਟਦੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਜਿੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਆਪਣੀ ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਲਾਉਂਦਾ, ਆਪਣਾ ਮੋਢਾ ਤੇ ਗਲ ਲੈ, ਭਾਵਾਂ ਨਚਦੇ, ਤੇ ਨਰਮ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹੈ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਲਜਜਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ। "ਹੇ ਅਦਭੁੱਤ ਕੁੜੀਆਂ, ਸੁਣੋ: ਜਦ ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਖੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਹਾਰ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵੱਜਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।" ਗਊਆਂ, ਸਾਂਡ, ਤੇ ਹਿਰਨ, ਜਿਹੜੇ ਦੂਰੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਘਾਹ ਫਸਾਇਆ, ਕੰਨ ਧੁਨ ਵੱਲ ਲਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਬੈਠ ਗਏ।