ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਮਾਣ-ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਕੇ ਥੱਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਰੁਣਾਮਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੋਂਝਦੇ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ੍ਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਵੱਦਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ, ਵਡੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾ-ਭਰੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਲ-ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਧਨਿਆ ਸਮਝਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਮਲ-ਮਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਤੱਕਦੇ, ਦੇਵਤਾ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਸਤੀ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ-ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਰਾਈਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ?" "ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਸੀ? ਮੇਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਤਬ ਨਾ ਅਜਮਾਏ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ। ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।" "ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕਰਤਬ ਵੀ। ਪਰ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹੀ ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਤਬ ਅਪਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਜੋ ਸਮਝ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ-ਸਮਰਥਾ ਨੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਗੋਪੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੇ ਹਰ ਜੀਵ—ਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ।" "ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਜੀਵਣ-ਸਾਥੀ ਸਮਝਦੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ, ਚਾਹ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀਆਂ।" "ਜੋ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਕਾਮ-ਰੋਗ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗੋਪ ਆਪਣੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਬਿਕਾ ਵਣ ਨੂੰ ਚਲੇ। ਉਥੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਉ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਧ ਤੇ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਮਾਨ ਸਹਿਤ ਦਿੱਤਾ, "ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੈਣ।" ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਨੰਦ, ਸੁਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਰਾਤ ਗੁਜਾਰੀ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੱਪ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਕੜ ਲਿਆ। ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਡਰ ਕਰ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ! ਪਿਤਾ, ਸੱਪ ਮੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ—ਬਚਾਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ!" ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪ ਜਾਗ ਪਏ; ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪਕੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸੱਪ ਨੇ ਨੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਸੱਪ ਦਾ ਦੁਸ਼ਟਪਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਤੇਜ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈਂ? ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਪਿਆ?" ਸੱਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਧਨ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਆਪਣੇ ਵਿਹੰਗ ਰਥ 'ਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ। ਵਿਰੂਪਾ ਤੇ ਅੰਗੀਰਸਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲਿਆ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ-ਭਰੀ ਸ਼ਾਪ ਮੇਰੇ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਈ; ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਸਪਰਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਦੁਖ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੇ-ਭੈ, ਸੰਸਾਰ-ਭੈ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਦਿਓ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਅਚੁਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ; ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ—ਫਿਰ, ਚਰਨ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਸਰਹ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, Sudarshana ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਚਕਰ ਲਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਿਆ; ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆਏ, ਤੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਦੋਵੇਂ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ।