ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਰਾਤ ਵੱਜੋਂ, ਗੋਪੀਏਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਇਲਾਂ ਤੇ ਕੰਘਣੀਆਂ ਦੀ ਛਣਕ ਨਾਲ, ਥੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਅਚ੍ਯੁਤ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹਥ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਓਹ ਵਾਪਸ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੇ। ਗੋਪੀਏਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਸ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਕੰਨ-ਬਾਲੇ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਗਲ ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਿਹਰੇ, ਕੰਗਣ ਤੇ ਪਾਇਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰਾਵਲੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਗੋਪੀਏਂ ਆਪਣੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਉੱਡਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ, ਗੋਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਝ, ਗਲੇ ਲਾਉਣ, ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਖੇਡਾਂ-ਮਸਤੀ ਤੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਚੋਲੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੈਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁੜਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਹੱਕ-ਬੱਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੀ ਗੋਪੀਏਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਏਂ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਇਆ ਭਰੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪੂੰਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਪੀਏਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਚਮਕ ਲੈ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਏਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਸਕਸ ਤੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਲੁੜਕਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾ ਹਾਥਣੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਡੈਮ ਟੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਨ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿਆਪ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਗੋਪੀਏਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਨਣੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਉਚਾਰਕ, ਕਰਤਾ ਤੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ—ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਸੀ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਈ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ—ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ—ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨਾ ਕਰੇ; ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ; ਪਰ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਮੰਨੇ, ਜੋ ਤਰਕ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਤੁਰਾਈ ਭਰੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਲਟ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ—ਜੋ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਕਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਦ ਉਹ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਗੋਪੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ—ਸਭ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਗੋਪੀਏਂ, ਚਾਹ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੁ ਦੀ ਇਹ ਲੀਲਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਵੋਚ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਕਾਮ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ, ਗੋਵਾਲ—ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ—ਆਪਣੀਆਂ ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉੱਥੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਭੋਜਨ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।" ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਨੰਦ, ਸੁਨੰਦ ਆਦਿ ਨੇ ਉਹ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਬਿਤਾਈ। ਪਰ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਇਕ ਵੱਡਾ, ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਫੜ ਲਿਆ। ਸੱਪ ਦੇ ਚੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਚੀਖ ਪਏ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ! ਪਿਤਾ, ਸੱਪ ਮੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਬਚਾ ਲਓ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਵਾਲ ਜਾਗ ਪਏ; ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਚੰਗਲ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੱਪ ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਉੱਥੇ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੱਪ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੱਪ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜੋਮਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਨੇ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਐਸੇ ਉੱਚੇ ਤੇਜ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਾ ਪਿਆ?" ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ, ਵਿਰੂਪ ਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਮੇਰੀ ਹੰਸੀ ਉਡਾਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।