ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਿਖੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਖਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਤੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਰੀ-ਮਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਸ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਉਤਸਵ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਰ ਜੋੜੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਖੁਦ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਗੋਪੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਦਾ, ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਉਡਦੇ ਮਹਲ ਹਨ। ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਰਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਆਏ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਕੰਗਣ, ਪੈਜਾਂਬੰਦ ਅਤੇ ਘੂੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਰੌਲਾ ਮਚ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੰਨਾ ਵਾਂਗੂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ, ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਝੁਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ, ਖੁੱਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਨੱਚਦਿਆਂ-ਗਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼' ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੋਪੀ, ਰਾਸ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣਾ ਕੰਧਾ, ਢਿੱਲੀ ਪਈ ਚੂੜੀ ਅਤੇ ਜਾਸੂਮ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲੈਂਦੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨੱਚਦਿਆਂ-ਗਾਉਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਨੱਚਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਪਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਥੱਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕੰਠੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਅਚੂਤ ਦੀ ਕਮਲ-ਜਿਹੀ ਹਥੇਲੀ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਵੀ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਲ ਫੜਕੇ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਰਸ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਕਮਲ ਕੁੰਡਲ, ਖੁੱਲੀਆਂ ਜੂੜੀਆਂ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਗਲ, ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਅਤੇ ਕੰਗਣ-ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਗੋਪੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲਵੱਕੜੀਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਖਿੜਦੇ ਮੁਖੜੇ ਅਤੇ ਹਾਸੇ-ਖੇਡ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਵੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ ਮਿੱਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਸਤਨਬੰਧ ਖੁੱਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਹੇਠਾਂ ਸਰਕ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੀ ਗੋਪੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਖੇਡ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂੰਝਦੇ। ਗੋਪੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਹਿਮਾ-ਭਰੇ ਚਮਤਕਾਰ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਮਲ-ਹਥੀਲੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਧੰਨ ਮੰਨਦੀਆਂ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਬੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾ-ਹਾਥਣਾਂ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੇ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਉਹ ਆਤਮਰਾਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾ-ਹਾਥਣਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ, ਖੇਡਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਰਸ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ। ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਜੋ ਵਾਕ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਯਦੂਵੰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਤਦ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਲਾਂਘਣਾ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਕਰਤੱਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਈ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਨਾ ਕਰਮ ਵਿਚ; ਜੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਹਾਨੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਅਪਣਾਵੇ ਜੋ ਯੁਕਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਤੁਰਾਈਪੂਰਨ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਲਟਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਜਦ ਸਭ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ—ਜੋ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ-ਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ-ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਿਰਲੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਗੋਪੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ—ਉਹ ਹੀ ਨਿਗਰਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਐਸੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਤੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਇਸ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕਾਮ ਦਾ ਰੋਗ ਮਿਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਗਵਾਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਤੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਨਿਕਲ ਪਏ।