ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਥੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਗੀਨਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਸ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹਰ ਜੋੜੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਗੋਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ; ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਉਡਦੇ ਮਹਲ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਇਹ ਰਸਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਬ ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਸ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ, ਪਾਇਲਾਂ ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ, ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣੀਆਂ ਜੋ ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਖੁੱਲੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ। ਨੱਚਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਮਾਹੌਲ ਰਸਮਈ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਗੋਪੀ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਸੁਰੀਲੇ ਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੋਪੀ, ਰਾਸ ਦੇ ਖੇਡ ਤੋਂ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਢਿੱਲੀ ਪਈ ਚੂੜੀ ਅਤੇ ਚਮਪਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਮੂਸਲਧਾਰੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਲਪੇਟੇ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਕੋਲ ਲਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣੀਆਂ ਨੱਚਦਿਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਗਲ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਆਪ ਚਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨੱਚਦੀ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਾਇਲਾਂ ਤੇ ਕੰਘਣ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਥੱਕ ਕੇ, ਅਚੂਤ ਦੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਾਨਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲਟਕਣੀਆਂ, ਖੁੱਲੇ ਵਾਲ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਗਲ ਤੇ ਚਿਹਰੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰ, ਢਿੱਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਵਿਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਇਕਠੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਝ, ਗਲੀਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਸਤਨਬੰਧ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣੇ ਵੀ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵੀ ਅਸ਼ਚਰਜ ਚਕਿਤ ਰਹਿ ਗਈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੀ ਗੋਪੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਚੀ। ਜਦ ਉਹ ਖੇਡ-ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪੂੰਝੇ। ਗੋਪੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਕੰਵਲ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਕੁਚੇਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਸਤਨ ਨਾਲ ਲਾਲੀ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਥੀ, ਨੈਣੀਆਂ ਹਾਥਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਾਂਧ ਤੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜੇ। ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਹਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮ-ਰਮਣ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਥਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਉਤਸਵ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਬੋਲਣ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪ ਵਿਚ ਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਉਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੋਕ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਆ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਈ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਲੋਰਡ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ—ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਨਾ ਕਰਮ ਵਿਚ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਹਾਨੀ ਹੋਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ; ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹੀ ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਮੰਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ; ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਲਟਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ—ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਉਥੇ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਕੰਵਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਗੋਪੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੇ ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਵਿਚ—ਸਭ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਵੇਂ ਰਸਮਈ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਤੀ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਮੁਕ ਗਈ, ਤਦ ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਲ ਪਰਤ ਗਈਆਂ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੀਲਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।