ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ, ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਾਲਸਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਨ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਲਕੜੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹੈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਵੈਰਾਗ। ਇੱਕੋ ਗਿਆਨ, ਜਦ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੋਹ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਧੁਨੀ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਹੱਤੱਤੱਤਤੱਤਤੱਤਤ Ego ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾ ਅੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ, ਨਿਰਲੇਪ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦਰਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਅਸਲਤ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੰਡਦੀ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰੀਕ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹਨ। ਕਰਮ, ਯਜ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਪਾਠ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਸਯਮ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਹੀਂ; ਯੋਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਭਗਤੀ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵੈਰਾਗ ਰਾਹੀਂ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਜੁਗਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਰਗੁਣ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਭਕਤੀ ਯੋਗ ਵੀ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਗੋਚਰ ਹੋ ਜਾਣ ’ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸਟਾਂ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰੀ, ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਨਾ ਹੀ ਲਾਲਚੀ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਨ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਭਗਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਤ, ਨਿਰਵੈਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਿਓ। ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਵੈਰਾਗੀ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਵੈਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਿਓ। ਮਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਜਨਮਿਆ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉੱਥੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਭਗਤ ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਨਾਰੀ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਸ ਦਾ ਮਹੋਤਸਵ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੋੜੇ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਖੁਦ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਗੋਪੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਪਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦੇ। ਜੋ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਡਦੇ ਮਹਲ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਕੰਗਣਾਂ, ਪਾਇਲਾਂ ਤੇ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਭਗਵਾਨ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪੰਨਾ ਰਤਨ। ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਹਿਲਾਰੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਭਵਿਆਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ, ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣਾਂ ਜੋ ਗਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ। ਨੱਚਦੀਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਉਹ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਗੋਪੀ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਾਵ ਨਾਲ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼" ਆਖ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਮਿਹਰ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਗਣ ਢਿੱਲਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੋਤੀਆ ਦੀ ਮਾਲਾ ਝੜੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣਾਂ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਗੱਲ ਉਸਦੇ ਗੱਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਬਾਏ ਹੋਏ ਪਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਨੱਚਦੀ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਾਇਲ ਤੇ ਕਮਰ ਦੀ ਘੁੰਘਰੂ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਥੱਕ ਕੇ, ਅਚੁਤ ਦੇ ਕੰਵਲ ਜਿਹੇ ਹੱਥ, ਜੋ ਕੋਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚੁਤ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਕੰਵਲ ਦੀਆਂ ਲਟਕਣਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕ, ਕੰਗਣਾਂ ਤੇ ਪਾਇਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲਾਵਟਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਛੂਹ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਹਾਸੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਸਤਨ-ਬੰਦ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ—ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਝੜ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ, ਹੇ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣੇ ਥੱਲੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜਿੰਨੀ ਗੋਪੀਆਂ, ਓਨੇ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸੁਖੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਰੂਪ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਨਾਲ ਰਸ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਦ ਉਹ ਦਯਾਲੁ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੁੰਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ।