ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਮਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਮੁੜ ਉਭਰ ਆਉਣਗੇ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥਕ ਗਈ ਸੀ, ਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਆਈ, ਤੇ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ।” ਉਧਵ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਦਇਆ ਕਰ, ਤੂੰ ਇਥੋਂ ਨਾ ਜਾ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਹੈਂ।” ਉਧਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੇਰੇ ਵਿਹਾਅਦ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ? ਨਿਰਾਕਾਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਔਖੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।” ਉਧਵ ਦੀਆਂ ਵਚਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ‘ਤੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵਯ ਚਮਕ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ — ਭਾਗਵਤ — ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸ੍ਰਵਣ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਕਾਲੀ ਯੁਗ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਕਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੁਖ, ਗਰੀਬੀ, ਅਸਮਿਤਾ, ਪਾਪ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਇਆ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਆਮ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ? ਇਸ ਲਈ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਪਾਠ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਾਗ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕ ਅਸਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਹੋਈ — ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ!” ਭਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੀ, ਨਾਥ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ; ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੁਣ ਕਥਾ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਭਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਤ-ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਭਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪੁਨਰ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੱਸਣ।” ਸੰਤ-ਕੁਮਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਭਕਤੀ, ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈਂ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਵੱਸ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਲੀ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ; ਭਕਤੀ ਨੇ ਹੁਣ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਵਿਹੋਣ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧਨਵੰਤ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਨਾਮ ਦੇ ਜਨ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਏ? ਉਸ ਦੀ ਸਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਪਾਠਕ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਣ ਭਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਬਦਲੀ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਚਮਕਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮੁਕੁਤ, ਕਣ ਝੁਮਕੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਰੂਪ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ, ਵਾਜਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਚੇਤਨਤਾ ਦਾ ਰੂਪ — ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।” ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ, ਉਦਧਵ ਆਦਿ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਇੱਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਸਕਣ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ, ਰਸ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਤੇ ਆਪ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਮਹਿਮਾ ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ ਅਗਿਆਨੀ, ਠੱਗ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਕੌਣ-ਕੌਣ ਇਸ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਕਥਾ-ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਦੱਸੋ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਯਾਲੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ?” ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪਥ ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜੇ, ਠੱਗ ਤੇ ਕਾਮੀ — ਉਹ ਕਾਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨੀ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੰਞਦੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦਿੰਦੇ, ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੂਬੇ, ਆਸ਼ਰਮ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਖੰਡੀ, ਈਰਖਾਲੂ ਤੇ ਹਿੰਸਕ — ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਠੱਗੀ ਕਰਦੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਲਦੇ, ਪਰ-ਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ — ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਰੀਰ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਠੱਗ ਤੇ ਜਿਦੀ, ਪਰਾਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਧਨਵੰਤ, ਅਸ਼ੁਧ ਤੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ — ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਂਕਾ ਵਿਆਕਤੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਮੰਗਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਨਵੰਤ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਦੁਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ, ਸੋਹਣੀ, ਤੇ ਉੱਚ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ, ਕਠੋਰ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ, ਪਰ ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟੀ ਕਰਣ ਲੱਗੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।