ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਢਾੜਸ ਦੇਣ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਹਨਾਂ ਸੱਜਣ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਆਰਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋ ਦਿੱਤਾ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਲੀ ਛੱਡ ਕੇ। ਉਥੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਬਚੇ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਆਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਸਭ ਮਹਾਨ ਪੰਥ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਬ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਇ ਹਰੀ ਦੇ ਆਵਤਾਰਾਂ, ਵਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲ-ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਤਿਆਗੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਹੰਕਾਰ, ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਸਮਝ ਕੇ ਵਹਿਮ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਬੁੱਧੀ, ਕਿਸਮਤ, ਲਾਜ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਮਾਫੀ, ਸੰਤੁਲਨ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਚਲ, ਮੂਰਖ, ਹਤਾਸ਼, ਅਧਾਰਮੀ, ਦਇਆਯੋਗ ਜਾਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਭਟਕਾਵਾ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਦ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹਿਰਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਲਜਜਤ ਹੋ ਕੇ ਹਿਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਸਾਰੇ ਬਨਾਏ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜੰਮੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਵਰਗੀ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਔਰਤ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਇਸ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਸਿਰਫ ਭੰਵੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗਤ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਇਆ, ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਖੂਹ। ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਪਤੀ, ਬੱਚਾ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸੇ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹਿਰਣ ਲਈ ਮੌਤ ਹੈ। ਜੀਵ, ਜਿੰਦ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜਗਤਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਨਵਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਦ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦੋਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੈ; ਜਦ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਅਣੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਨਾ, ਦੁੱਖੀ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹਥੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਯੋਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਇਆਕਾਰੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਤਦ ਹਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹੰਸਦੇ ਹੋਏ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਨਾਲ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਉਹ ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਪਈਆਂ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕਠੀਆਂ ਉਠ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਕਮਲ-ਹਥ ਜੋੜੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਦਨ ਲੱਗੀ ਬਾਂਹ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਈ। ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੋਪੀ ਨੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਚਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਨ ਆਪਣੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ; ਦੂਜੀ, ਤੜਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸਦਾ ਮੱਥਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਦੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੰਦ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹੋਂਠਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੋਪੀ, ਅਪਲਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੱਜੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਹ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਭੁਲਾ ਬੈਠੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨੁੱਖ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਬੇ ਤੇ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਵਾ ਸੁਗੰਧਤ ਸੀ, ਤੇ ਭੌਰੇ ਗੁੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਹਥ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਤੇ ਰੇਤ ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਲਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।