ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰੜਾਪਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਸਾਡੀ ਚਿੱਤ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਾਰਦੀ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, “ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਗੀਤ” ਨਾਮਕ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਆਰਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋ ਦਿੱਤਾ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ। ਉਥੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਮਰਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ, ਬਚ ਗਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾਮ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਜੇਹੜਾ ਕੋਈ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਵਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਹੰਕਾਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹੈ, 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾੜੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪੇਟ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਡੂੰਘਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਬੁੱਧੀ, ਲਕੜੀ, ਲਜਾ, ਯਸ਼, ਖਿਮਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਚਲ, ਮੂਰਖ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦਇਆ-ਯੋਗ ਹਨ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮੋਹ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ; ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਮਿਰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਸਭ ਬਣੇ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬਣੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਏਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਗੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗਤ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਇਆ, ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਖੂਹ ਨੂੰ। ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ, ਬੱਚਿਆਂ, ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ, ਬੱਚਾ, ਘਰ—ਇਹ ਸਭ ਮੌਤ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹਰਣ ਲਈ ਮੌਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ, ਜਿੰਦ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਗੜਨਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਵਿਗਤਿ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਜਦੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਗਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅਣਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਨਾ, ਦੁੱਖੀ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਆਤਮਾ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ।” ਫਿਰ, ਹਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉੱਠ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਣ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਉਸ ਦੀ ਚੰਦਨ ਲੱਗੀ ਬਾਂਹ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਨਾਰੀ, ਹੌਲੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਚਬਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਦੂਜੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਿਸਦਾ ਮੱਥਾ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਤਿਰਛੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਹੋਠਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਬਿਨਾਂ ਝਪਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯੋਗੀ ਦੀ ਮੌਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਗੋਪੀਆਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ-ਮੁਕਤ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਚੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕ ਉਠੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਸ਼ਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।