ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਲਖ਼ਮੀ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਚਰਨ ਸਾਡੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ, ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਤੇਰੇ ਠੰਢੇ-ਮਿੱਠੇ ਠੋਠ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਵਾਂਸਲੀ ਨੇ ਛੁੰਹਿਆ, ਸਾਡਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੂਰਵੀਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਠੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਖ਼ਸ਼।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਜਦ ਤੂੰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਯੁੱਗ ਵਾਂਗ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਕੇਸ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਅਸੀਂ ਮੰਦ-ਭਾਗੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਟ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ।" "ਅਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—all ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਚੂਤ। ਤੇਰਾ ਰਸ ਭਰਿਆ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਘਰ ਜਾਵੇ?" "ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਠਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਤੇਰਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਚਮਕ—ਹੇ ਲਕ਼ਮੀਪਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡਾ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਲਖੀ ਵਿਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।" "ਹੇ ਸੱਜਣ, ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਜਾਂ ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ? ਸਾਡਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਧ ਵਿਚ "ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਗੀਤ" ਨਾਮਕ ਇਕਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੰਦਰ ਬਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਅਪਸ਼ੁਕਨ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾਮਾ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅਵਤਾਰ, ਬਚਪਨ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ, ਤੇ ਬੀਰਤਾ ਭਰੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣਾ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਵਧਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਇਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਖੋਟੇ ਰਸਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਪਕੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਬੁੱਧੀ, ਲਖ਼ਮੀ, ਲਾਜ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਮਾਫੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਯਮ, ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਥਿਰ, ਮੂਰਖ, ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਧਰਮੀ, ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਖਿਲੌਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਭਟਕਣ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਤੀ ਵੱਧ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਿਰਣੀ ਬਣੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਹਿਰਣ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਮੋਹਨ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ? ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾ-ਵਿਜੇਤਾ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਿਰਫ ਭੰਵੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰੇ ਹੋਏ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਯੋਗ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗਤ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਇਆ-ਇਸਤਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ—ਇਹ ਆਤਮਾ ਲਈ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਖੂਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਗਾਂ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ, ਬੱਚਿਆਂ, ਘਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਘਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਮੌਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਗੀਤ ਮੌਤ ਹੈ। ਜੀਵ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਇਕ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੱਤ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਦ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਲਯ ਹੈ; ਤੇ ਜਦ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਅਣਉਪਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ, ਦੁਖ, ਜਾਂ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਜੀਵ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਯੋਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਾ-ਗਾ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤਲਪ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਹਾਸਾ ਖਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਠੀਆਂ ਉੱਠ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਜਾਨ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰ ਕੇ ਹਰੀ ਦਾ ਕਮਲ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ; ਦੂਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਦਨ ਲੱਗੀ ਬਾਂਹ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਈ।