ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਵਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਨੀਲਾ ਵਾਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਇਹ ਲੀਲਾ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਸਮਾਨ ਚਰਨ, ਜੋ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ ਸਾਡੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਤੇਰੇ ਰਸਾਲੇ ਵੰਸਲੀ ਨਾਲ ਛੁਹੇ ਹੋਏ ਹੋਠ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਅਸਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਤੇਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਯੁੱਗ ਸਮਾਨ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਘੁੰਗਰਾਲੂ ਵਾਲ ਅਤੇ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਭਰਾ ਤੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਵੈਣੀ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇਗੀ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਉਠਦਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀਨਾ—ਹੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੇ ਘਰ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੀ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਤਵਾਲੀ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੇਰੀ ਸਿਰਫ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇਰੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਤੜਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਟੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਸਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਗੀਤ’ ਨਾਮਕ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਸਧਾਰਨ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਮਣੀ ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—all ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸਖਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ—ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਲ ਬਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਹੈ। ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਲਿਜਾਇਆ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੰਸ਼ਧਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਸਾਰੇ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਬਾਲ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰਮ ਵੈਰਾਗੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਚ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੱਸ ‘ਮੈਂ’ ਅਤੇ ‘ਮੇਰਾ’ ਦੀ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਦੁਖ ਤੇ ਭਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਦੁਸ਼ਟ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲੇ, ਸਿਰਫ ਭੋਗਾ ਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਇਆ, ਮੌਨ, ਬੁੱਧੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਲਾਜ, ਯਸ਼, ਖਿਮਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਥਿਰ, ਮੂਰਖ, ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਖਿਲੌਣ ਬਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮੋਹ ਤੇ ਬੰਧਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੋਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਸਕ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹਰਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂ ਮੁੜ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਗੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੇਰੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਔਰਤ ਵਰਗੀ ਮੋਹਕਾ ਨੂੰ ਟਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ—ਇਹ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜਿੱਤੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਭੌਹਾਂ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਗਤ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਇਆ, ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਸਮਝੋ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੂਹ। ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਔਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਮੌਤ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹਰਣ ਲਈ ਮੌਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਨਾਸੀ ਹੋਣਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਜਨਮ। ਜਦ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਲੈ ਹੈ; ਤੇ ਜਦ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ‘ਮੈਂ’ ਦਾ ਭਾਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਦੇਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਇਉਂ ਹੀ, ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਅਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਖਾਈ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਯੋਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਜਗਤ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ। ਤਦ, ਹਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਕਮਲ ਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ—ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਪਈਆਂ; ਸਾਰੀਆਂ ਇਕ-ਵਾਰਗੀ ਉਠ ਖੜੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਹੀ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।