ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ, ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਬਰਹਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜੋ ਦਰੱਖਤ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਤਦਕਾਲੀਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਦਕਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼, ਯੋਗਯਾ ਕਹਲਾਇਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰਖਿਆ ਲਈ ਮੁੱਖੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵ੍ਰਜ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖਿੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਰਾਤ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਮੁਫਤ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਦਾਤਾ, ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂ?" "ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਜਲ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ, ਸੰਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਤੋਂ, ਤੂਫਾਨ, ਬਿਜਲੀ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ, ਤੂੰ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ।" "ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਹੱਥ, ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ।" "ਹੇ ਵੀਰ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੋਸਤ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੇਵਕ ਮੰਨ ਲੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ।" "ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਾਹਾਂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਫਣਾਂ ਨੇ ਚੁੰਮਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ।" "ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮਨੋਹਰ ਬੋਲ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵੀਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਾਲ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੁਖੀਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਕਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਗਲ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾ ਹਨ।" "ਤੇਰੀ ਹਾਸੀ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ, ਤੇਰਾ ਖੇਡ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ, ਇਹ ਸਭ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ, ਹੇ ਮੋਹਨ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਪੱਥਰ, ਘਾਹ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।" "ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੂੰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨ, ਜੋ ਨਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ, ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ।" "ਤੇਰੇ ਹੋਠ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਂਸਲੀ ਨੇ ਚੁੰਮਿਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਵੀਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਿਨ ਭਰ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਹੜੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਯੁੱਗ ਵਰਗਾ ਲੰਮਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਵਾਲ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਹੜੇ ਮੰਦੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਲਕਾਂ ਨਾਲ ਓਹ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਭਰਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਖਰੀ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਚਲ; ਤੇਰਾ ਰਸਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਹੜੀ ਨਾਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗੀ?" "ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਠਦਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਤੇਰਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਛਟਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲਲਚਾਉਂਦੇ ਤੇ ਉਲਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਰੂਪ, ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਦੇ।" "ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਕੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਸਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਗੀਤਮਾਲਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਇਕੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਗੋਪੀ-ਗੀਤ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਪਰਮ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਰਚਨਾ, ਇਥੇ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ; ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਪੁੱਤਰ-ਵਧੂਆਂ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀਆਂ ਵੀ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਗਈਆਂ, ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈਆਂ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ, ਰਾਜਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਵਾਏ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵਾਸ ਦੇ। ਉੱਥੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਰੇ ਅਪਵਾਦ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਜਦ ਤੇਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣੀ, ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਅਵਤਾਰਾਂ, ਵਿਰਤਾ ਭਰੇ ਕੰਮਾਂ, ਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਣ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਹੋਰ ਲਾਲਚੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਗਿਆਨੀ ਜੀਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਰਮ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਤੇ ਜਠਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।