ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਇਕ ਪਤਲੀ ਗੋਪੀ ਨੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਇਕ ਥਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਸ ਮੱਖਣ-ਚੋਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਘੀ ਚੁਰਾਇਆ ਸੀ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਜੀ ਡਰ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਡਰ ਦਾ ਨਟਕ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਲਤਿਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ ਅਤੇ ਜੌ ਦੀ ਦਾਣੀ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਗਏ, ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਪਗੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਨੰਦਨੰਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ?” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਰਿ-ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਘਣੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚੁਪਚਾਪ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ, “ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ, ਬੂਟੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਜਿਸ ਧੂੜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਗਹਿਰੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। “ਅਚੂਤ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਿਆ ਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੁਕ-ਛਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਹੋਠ ਚੁੰਮੇ; ਪਰ ਅੱਗੇ ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ—ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਕੋਪਲੇ ਚੁਭ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੀਆਂ, “ਇੱਥੇ, ਦੇਖੋ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ।” “ਇੱਥੇ, ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਲਈ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ; ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੇਸ ਸਜਾਏ।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਨਾਰੀ-ਚਿੱਤ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਦਿਖਾਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦੀਆਂ, ਭਟਕਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਾਰੇਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀ—“ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਹੋਰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਹੈ।” ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ‘ਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਗੋਪੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣੇ ਲੈ ਚਲ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਚਲ ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ।” ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਨਿਆ ਇਕੱਲੀ ਖੜੀ ਰਹਿ ਗਈ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ—“ਹਾਏ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਏ ਪਿਆਰੇ, ਕਿੱਥੇ ਗਏ? ਹੇ ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ!” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭਦੀਆਂ, ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੀਆਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦਨੀਂ ਰਾਤ ਚਿਰ ਤਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਸੀ—ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਕਰਮ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਮੁੜ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਯਾਦ, ਉਸਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਆ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਏ ਤੇ ਬਰਹਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਈ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹਾਵ ਵਿੱਚ, ਦਕਸ਼ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ‘ਦਕਸ਼’ ਕਹਾਇਆ। ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵ੍ਰਜਾ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸਣ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ; ਦਾਤਾਰ, ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂ? ਜਲ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ, ਸੱਪ ਰੂਪੀ ਦੈਤ ਤੋਂ, ਤੂਫ਼ਾਨ, ਬਿਜਲੀ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬਚਾਇਆ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ, ਮਿੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਹੱਥ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ। ਹੇ ਵੀਰ, ਵ੍ਰਜਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ। ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਾਹ ਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਫਣਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰ। ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ, ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵੀਰ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਾਲ। ਤੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੁਖੀਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਕਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਲੇਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਂਦਾ। ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ; ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਚ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਹਾਸੀ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਤੇਰਾ ਖੇਡਣਾ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ—ਸਭ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮੋਹਨ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਤੂੰ ਵ੍ਰਜਾ ਤੋਂ ਗਊਆਂ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਪੱਥਰ, ਘਾਹ ਤੇ ਕੋਪਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਡਾ ਮਨ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਗਈ।