ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਸੰਤੋ, ਭਾਵਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ, ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਿਗਿਆਤ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ, ਸੱਚਾਈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਆਚਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਅਤੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ—ਮਨ ਦੀ ਅਜਿੱਤ, ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ, ਆਯੁ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੁਸ਼ਟ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਜੋਗ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਯਜ, ਵਰਤ, ਤਪ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜੋਗ, ਧਿਆਨ, ਗਿਆਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਥਾ ਤਾਂ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਜਾਵੋਗੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੁਣੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ।' 'ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਵਧਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬੁਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਧਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗੀ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਨਾ ਜਾ; ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਗੁਣ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਚੇਤਨ ਹੈਂ।' 'ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ? ਨਿਰਾਕਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਸੋਚ।'" ਉਦ੍ਧਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਤਜ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ ਭਾਗਵਤ, ਹਰੀ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਪਾਠ, ਦਰਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਲਈ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ। ਇਹ ਧਰਮ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ, ਦੁੁਰਭਾਗ ਤੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਵੀ, ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਇਸ ਲਈ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਮ ਨਾਗਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਭਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੀ, ਨਾਥ' ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।" ਸਭਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਹੁਣ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਣ।" ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਕਤੀ, ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਰੋਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਕਤੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਧ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਕਤੀ ਦੇਖੀ, ਤਦ ਪੂਰਨ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੀ ਅਕਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੋੜ ਤੇ ਮੁਰਕੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਤਿੰਨ-ਭੰਗੀ ਮੁਰਤ ਵਿੱਚ ਖੜੇ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸੋਹਣੇ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਚੇਤਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਮਿੱਠੇ, ਬਾਂਸਰੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।" ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਉਦ੍ਧਵ ਆਦਿਕ, ਇੱਥੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਰੇ ਗੂੰਜੇ, ਅਲੌਕਿਕ ਰਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਸਾਧੂਵੋ, ਅੱਜ ਜੋ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਮੂਰਖ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" "ਕੌਣ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਯਗ੍ਯ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਯਾਲੁ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ?" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ, ਵਕੜੇ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤੋ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਰਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ, ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।