ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਰਾਬਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਆ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਤਮਸਤਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਹਉਂਦੇ-ਹਉਂਦੇ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ?” ਫਿਰ, ਸੁਭਾਗੀ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?” ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਯੂਥਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?” ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਪਨਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕ, ਬਿਲਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਆਮਰਾ, ਕਦੰਬ, ਨੀਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਲੰਘਿਆ ਹੈ।” ਮਾਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼, ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਦੇ ਅਲਿੰਗਨ ਤੋਂ ਹੈ?” ਫਿਰ, ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਅਚ੍ਯੁਤ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ? ਇਥੇ ਕੁਲ ਦੇ ਮੁਖ ਦੇ ਗਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਸਤਨ ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।” ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਵਰ ਰੱਖਿਆ, ਪਿੱਛੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੀ ਦਰੱਖਤ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਕੋਈ ਪੁਤਨਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਚੁਸਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ; ਦੂਜੀ, ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ, ਦਿਲਾਸਾ ਪਾਉਂਦੀ; ਹੋਰ, ਰਥ-ਦੈਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਕੋਈ ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ; ਹੋਰ, ਗਵਾਲਾ-ਬਸਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ। ਕਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ ਗਵਾਲੇ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ; ਕੋਈ ਵਛੜਾ-ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ; ਇੱਕ ਨੇ ਬਕ-ਦੈਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈ ਲਈ। ਕੋਈ ਦੂਰ ਖੜੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਹੋਰ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦੀ, ਖੇਡ ਕਰਦੀ, ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ, “ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ!” ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਦੇਖੋ,” ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। “ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ,” ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, “ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ! ਮੈਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ!” ਇਕ ਕਹਿੰਦੀ, “ਓ ਗਵਾਲੇ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇਖੋ! ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।” ਇੱਕ ਪਤਲੀ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਢੀਂਡਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਮੱਖਣ ਚੋਰ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਰਹੀ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਹੰਡੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ ਤੇ ਘੀ ਚੁਰਾਇਆ!” ਡਰੀ ਹੋਈ ਦੂਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਕੇ ਡਰ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀਆਂ। ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਨੰਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਪੀਛ ਲੈ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ; ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਵਿਆਹਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਵੇਖੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। “ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰਦੀ ਹੈ?” “ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੋਵਿੰਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਲੈ ਗਿਆ।” “ਕਿੰਨੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹਨ ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।” ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ, ਗਹਿਰੀ ਦਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਰਮ ਪੈਰ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। “ਇੱਥੇ, ਗੋਪੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀ ਦਬੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੁਣਨ ਲਈ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ।” “ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਲਈ, ਪਿਆਰਾ ਫੁੱਲ ਚੁਣਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ।” “ਇੱਥੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਸਜਾਏ।” “ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਭਾਜਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਦਿਖਾਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀਆਂ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ— ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀ: “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੋਰ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਲੈ ਚਲ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ।” ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿੰਦਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਆਹਤਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। “ਹਾਏ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪਿਆਰੇ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਬਲਵਾਨ? ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ ਦਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ!” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਪੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਾ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ—ਉਸ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਉੱਤਰ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਸੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਨੀਂਦਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ਚਰਜ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਦੇ ਚਿਰ ਤਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਪਰ ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਬੋਲ ਉਸ ਬਾਰੇ, ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ, ਆਤਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਤੇ ਗੀਤ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਮਨ ਦੀ ਲੋਚ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਵਰਤਕ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।