ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਕਨ੍ਹਿਆ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਖੁਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਭਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ: "ਹੇ ਅਸ਼ਵੱਥ, ਪਲਕਸ਼, ਨਿਆਗਰੋਧ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ? ਉਹ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਕੁਰਬਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤੋ, ਕੀ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ?" "ਹੇ ਧੰਨ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦੱਸ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਅਚੁਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" "ਹੇ ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕੀ ਮਾਧਵ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ?" "ਹੇ ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਯਾਲਾ, ਪਨਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕ, ਬਿਲਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਆਮਰਾ, ਕਦੰਬ ਤੇ ਨੀਪਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖ਼ਤੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਓ, ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਧਰ ਗਿਆ?" ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ: "ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਤਪ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਹ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਦੀ ਛੋਹ?" "ਜਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਸਖੀ, ਕੀ ਅਚੁਤ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ? ਦੇਖੋ, ਇੱਥੇ ਕੁੰਗੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਸਤਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਸਖੀਓ, ਦੇਖੋ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਦਰੱਖ਼ਤ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਿਵ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਇਹ ਲਤਾ-ਬੇਲਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਜੋ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹਨ; ਯਕੀਨਨ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਉਨਮਾਦ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋਈਆਂ, ਉਸਦੇ ਚੋਟਲੇ ਹੱਲਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਗੋਪੀ ਪੂਤਨਾ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੰਦੀ, ਕੋਈ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗੋਪੀ ਚੁਪ ਕਰਾਉਂਦੀ। ਕੋਈ ਰਥਾਸੁਰ ਬਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਮਾਰਦੀ। ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਵਾਟੀ (ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ) ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦੀ। ਕਈ ਗੋਪੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੀਆਂ, ਕੋਈ ਵਤਸਾਸੁਰ ਬਣ ਕੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਬਕਾਸੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਕੋਈ ਦੂਰ ਖੜੀ ਹੋਈ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਕੋਈ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਗੋਪੀਆਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ, "ਵਾਹ! ਵਧੀਆ!" ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਵੇਖੋ," ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ," ਤੇ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ। ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਦੁਸ਼ਟ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ! ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਮੀ ਹਾਂ!" ਕੋਈ ਕਹਿੰਦੀ, "ਹੇ ਗੋਪਾਲੋ, ਦੇਖੋ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ! ਅੱਖਾਂ ਮੋੜ ਲਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।" ਕੋਈ ਗੋਪੀ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੌਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਇਸ ਮੱਖਣ ਚੋਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੇ ਹੰਡੀਆਂ ਤੋੜ ਕੇ ਘਿਉ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ!" ਡਰੀ ਹੋਈ ਗੋਪੀ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਡਰ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। "ਇਹ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਜਉ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤ ਦੇ ਹਨ।" ਉਹਨਾਂ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੀਆਂ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ: "ਇਹ ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਪਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਂਦੀ ਹੋਵੇ?" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਚਾਪਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੁਤ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ, ਇਸਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਪਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਕੋਪਲਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਇੱਥੇ, ਗੋਪੀਆਂ, ਦੇਖੋ, ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀਆਂ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।" "ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ; ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਕੇਸ ਸਜਾਏ।" "ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤੇ ਆਤਮ-ਰਾਮ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਤੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਵਿਖਾਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਸ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੁਣ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈ: "ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਥਾਂ ਆਏ, ਉਹ ਗੋਪੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇਂ ਲੈ ਚੱਲ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ," ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਵਾਂਗ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਰੋ ਪਈ, "ਹਾਏ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਇਸ ਲਾਗਰ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ!" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਤਰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਬੇਹਾਲ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਦ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਦੀਆਂ—ਉਸਦਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਉੱਤਰ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚੇਤਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੇਠਾਂਈ—ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਬੋਲ, ਕੰਮ, ਧਿਆਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ।