ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਬੋਲ-ਚਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਦੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੜੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। "ਅਸ਼ਵੱਠ, ਪਲਕਸ਼, ਨਿਆਗਰੋਧ ਰੁੱਖੋ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਚਿੱਤਾਂ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?" "ਕੁਰਾਬਕਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਰੁੱਖੋ, ਕੀ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ?" "ਧੰਨ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" "ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਪਨਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕਾ, ਬਿਲਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਆਮਰਾ, ਕਦੰਬ, ਨੀਪਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ?" "ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਹ, ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਦੀ ਗਲਵੱਕੜੀ ਤੋਂ ਹੈ?" "ਅਚੁਤ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਗਲਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਸਣੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਿਆਪ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਹਥ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਸਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ; ਕੀ ਰੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪੁੱਛੋ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਪੁਤਨਾ ਬਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਛਾਤੀ ਪਿਆਉਂਦੀ; ਕੋਈ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ; ਕੋਈ ਰਥ-ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਕੋਈ ਦੈਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ; ਕੋਈ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ। ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੀ; ਕੋਈ ਵੱਛਾ-ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ; ਕੋਈ ਬਕ-ਦੈਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ। ਕੋਈ ਦੂਰ ਵੱਲ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਵਾਂਗ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਖੇਡਦੀ, ਹੋਰ ਉਸਦੀ ਵਡਾਈ ਕਰਦੇ, "ਸ਼ਾਬਾਸ!" ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, "ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਦੇਖੋ," ਕਹਿੰਦੀ, ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। "ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ," ਕਹਿੰਦੀ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁਨੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ। ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, "ਦੁਸ਼ਟੋ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ! ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ!" ਕਹਿੰਦੀ। ਕੋਈ, "ਗੋਪੋ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇਖੋ! ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ," ਕਹਿੰਦੀ। ਕੋਈ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਗਲਦਸਤਾ ਨਾਲ ਮੋਰਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, "ਮੈਂ ਮੱਖਣ ਚੋਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੇ ਮਟਕਾ ਫੋੜਿਆ ਤੇ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ!" ਕਹਿੰਦੀ। ਡਰ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਡਰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼, ਨੰਦਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤ ਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ: ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਅਤੇ ਯਵ-ਦਾਣਾ। ਉਹਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। "ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਣ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ?" "ਨਿਸਚਿਤ, ਇਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਕਿੰਨੇ ਧੰਨ ਹਨ ਇਹ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਪੌਦੇ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਡੂੰਘੇ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਸਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੁਤ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ—ਨਿਸਚਿਤ, ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਕੂੜੀਆਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਇੱਥੇ, ਗੋਪੋ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ; ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੁਣਨ ਲਈ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ।" "ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁਣੇ; ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ, ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਨਿਸਚਿਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਸਜਾਏ।" "ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ, ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਦਿਖਾਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦੀਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਭਟਕਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਪੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝੀ: "ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਹੈ।" ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪੀ, ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ; ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ," ਪਰ ਅਚਾਨਕ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦुलਹਨ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। "ਹਾਏ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਆਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ, ਬਲਵਾਨ ਹੱਥ ਵਾਲੇ? ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ ਦਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ!" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਹੜਾ ਰਾਹ ਉਹ ਗਿਆ, ਨਾ ਜਾਣਦੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ—ਉਸਦੇ ਅਭਿਮਾਨ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਜਵਾਬ, ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਰਹੀ ਤਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਲਤਾਵਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।