ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹੀ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਕਪਿਲ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਡੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਇਹ ਜੋ ਅਤਿੰਦਰੀ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਤਿੰਦਰੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਜੋ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਬਾਰੇ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਤੜਪ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਾਥਣ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਲਣ, ਪਿਆਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਚੰਚਲ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਬੈਠੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਚਲਣ, ਮੁਸਕਾਉਣ, ਨਿਗਾਹਾਂ, ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਚੰਚਲ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, "ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ।" ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਏ ਹੋਏ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। "ਹੇ ਅਸ਼ਵੱਥ, ਪਲੱਖ, ਨਿਆਗਰੋਧ ਦਰੱਖਤੋ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਚੋਰੀ ਕਰ ਗਿਆ?" "ਹੇ ਕੁਰਬਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਦਰੱਖਤੋ! ਕੀ ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਮਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਵਿਅੰਗਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ?" "ਹੇ ਧੰਨ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਅਚੂਤ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?" "ਹੇ ਮਾਲਤੀ, ਮਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ! ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" "ਹੇ ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਯਾਲਾ, ਪਨਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕ, ਬਿਲਵ, ਬਕੁਲਾ, ਆਂਬ, ਕਦੰਬ, ਨੀਪ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤੋ! ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਰੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਵੇ? ਕੀ ਇਹ ਉਸਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰਕੇ?" "ਕੰਧੀ, ਕੀ ਅਚੂਤ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ? ਉਸਦੇ ਕੂਲ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੇ ਸਿਨੇ ਦੇ ਕੁੰਗੂਮ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਆਪਣੀ ਕਮਲ-ਹਥੀਲੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੀ ਦਰੱਖਤ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਵਦੇ ਹਨ?" "ਇਹ ਬੇਲਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਜੋ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਚਲ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਪੂਤਨਾ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਚੁੰਘਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ; ਦੂਜੀ, ਰੋਦੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਰੋਈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ; ਹੋਰ ਇੱਕ, ਰਥ-ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਕੋਈ ਹੋਰ, ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਇੱਕ ਹੋਰ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਘਸੀਟਦੀ। ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੀਆਂ; ਦੂਜੀ, ਵੱਛਾ-ਦੈਤ ਬਣੀ ਤੇ ਹਾਰ ਗਈ; ਇੱਕ ਹੋਰ, ਬਕਾਸੁਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣੀ। ਇੱਕ, ਦੂਰ ਖੜੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦੀ; ਦੂਜੀ ਵਾਂਗ, ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਤੇ ਖੇਡਦੀ, ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਰਦੀਆਂ। ਇੱਕ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਲਦੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਚਾਲ ਵੇਖੋ," ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। "ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ," ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ। ਇੱਕ, ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਦੁਸ਼ਟਾ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ! ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਮੀ ਹਾਂ!" ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗੋਪੋ, ਵੇਖੋ ਇਹ ਡਰਾਵਣਾ ਜੰਗਲ-ਅੱਗ! ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇੱਕ ਸੁਕੰਨੀ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਥਣੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਉਸ ਮੱਖਣ ਚੋਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੰਡੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ ਤੇ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ!" ਡਰ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਡਰਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਣ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਹ ਚਰਣ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੰਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜ੍ਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਜੌ ਦੀ ਦਾਣੀ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਰਣ ਚਿੰਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਣੈਨੀ ਦੇ ਚਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। "ਇਹ ਚਰਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੋਵੇ?" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਕਿੰਨੀ ਧੰਨ ਹਨ ਇਹ ਬੇਲ-ਬੂਟੇ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਰੇਣੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੂਤ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸਦੇ ਹੋਠ ਚੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਕੋਪਲੇ ਇਸਦੇ ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਭ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਵੇਖੋ ਗੋਪਿਓ, ਇੱਥੇ ਚਰਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਤੋੜਣ ਲਈ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ।" "ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ; ਵੇਖੋ, ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਸਜਾਏ।" "ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਰਸ ਭੋਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀਆਂ ਫਿਰੀਆਂ। ਜਿਸ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ...