ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਸਮਝੋ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿਰਜਣਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਗਤ, ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਵਿਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਿੱਧਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਮুনি ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਾਈ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਚੰਭੀ ਅਤਿ-ਉੱਤਮ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਇਸ ਨੇ ਨਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈਆਂ ਹਾਥਣੀਆਂ। ਉਹ ਸਤੀਆਂ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਚਾਲਾਂ, ਪਿਆਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਮਸਤੀ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਰਸ ਭਰੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤਿ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹਲਚਲਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਸਮਝ ਕੇ। ਚਲਣ, ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਨਕਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ'। ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ; ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਦਰੋਂ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਸਵੱਥ, ਪਲਕ੍ਸ਼, ਨਯਗ੍ਰੋਧ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਮਨ ਚੁਰ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ?" ਉਹ ਕੁਰਬਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਮਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਇਥੋਂ ਲੰਘਿਆ?" ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ ਗਿਆ?" ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਪਨਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕ, ਬਿਲਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਆਮਰਾ, ਕਦੰਬ, ਨੀਪ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਮਨਾਂ ਨੂੰ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?" ਪृथਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ: "ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼, ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਦੇ ਅੰਗ-ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ?" ਜਾਂ "ਕੀ ਅਚੁਤ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ? ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਥੇ ਵਾਹ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਹਥ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਇਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ; ਕੀ ਰੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦਾ?" "ਇਹ ਬੇਲਾਂ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ, ਪੁੱਛੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ। ਕੋਈ ਪੂਤਨਾ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈ; ਕੋਈ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ; ਕੋਈ ਰਥ-ਅਸੁਰ ਬਣ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਕੋਈ ਅਸੁਰ ਬਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਕੋਈ ਗਵਾਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ। ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਗਵਾਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ; ਕੋਈ ਵਛਾ-ਅਸੁਰ ਬਣ ਕੇ, ਹਾਰ ਗਈ; ਕੋਈ ਬਕ-ਅਸੁਰ ਬਣੀ। ਕੋਈ ਦੂਰੇ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵਾਂਗ, ਪੂਕਾਰਦੀ, ਪੂਰੇ ਗਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਂਦੀ, ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਕਰਦੀਆਂ: "ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ!" ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੱਲਦੀ, "ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਚਾਲ ਦੇਖੋ," ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ। "ਹਵਾ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ," ਕਹਿ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ। ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, "ਦੁਸ਼ਟ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ! ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸਜ਼ਾ-ਦਾਤਾ ਬਣਿਆ!" ਕਹਿੰਦੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਹੇ ਗਵਾਲਾਂ, ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ-ਅੱਗ ਦੇਖੋ! ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਕ ਪਤਲੀ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ, "ਮੈਂ ਮੱਖਣ-ਚੋਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੰਡੀ ਤੋੜੀ, ਮੱਖਣ ਚੁਰਾਇਆ!" ਡਰੀ ਹੋਈ, ਦੂਜੀ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ, ਡਰ ਦਾ ਨਕਲ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਾਫ਼, ਨੰਦਨੰਦਨ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਝੰਡਾ, ਕਮਲ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੀਆਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹਨ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ; ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਦੂਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। "ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ, ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥਣੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਲਪੇਟਿਆ?" "ਇਹ ਨੇ ਜਰੂਰ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹਰੀ ਦਾ ਭਾਵ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਕਿੰਨੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹਨ ਇਹ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਪੌਦੇ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗਹਿਰੀਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਚੁਤ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣ ਕੇ, ਲੁਕ-ਲੁਕ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ, ਜਰੂਰ, ਨਰਮ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ-ਪੱਤਿਆਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।" "ਵੇਖੋ, ਗੋਪੀਆਂ, ਇਥੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਹਿਰੀਆਂ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਭਾਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਰਿਹਾ; ਇਥੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੁਣਨ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਥੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਫੁੱਲ ਚੁਣੇ; ਹਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਫ਼ ਹਨ।" "ਇਥੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਵਾਲ ਸਵਾਰੇ; ਜਰੂਰ, ਜਦ ਉਹ ਇਥੇ ਬੈਠੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਸਜਾਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਲ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਰੁੱਖ-ਬੇਲਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿਚ ਰਵਾਨ ਹੋ ਗਈ।