ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਰੂਪ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ—ਹਰੇਕ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਾਜਾ ਲਾਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਸਭ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ—ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਛਾਂ ਵਰਗਾ ਹਨੇਰਾ—ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਆਰੰਭ-ਰਹਿਤ ਰਚਨਾ ਜਦ ਤਕ ਵੱਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਤਿਆਂ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—ਇਹ ਮੌਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਣਪੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਰਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਖਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਵਸਤੂ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚੱਕਰ ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਮਨੁੱਖ ਜਦ ਵਸਤੂਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਖ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੂਖਸ਼ਮ ਸਰੀਰ, ਤਿੰਨ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜੀਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁਖ, ਡਰ, ਪੀੜਾ, ਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੌਂਕ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦੀ, ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ; ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਭ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਤਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤਕ 'ਅਸਲੀ ਮੈਂ' ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਸਮਝੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਧਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਸਭ ਲਗਾਵਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਾਇਆ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਦਾਰਥਕ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ, ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਦਾ ਹਾਥਣਾਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਲਣ, ਪਿਆਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਖੇਡ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮਨਮੋਹਣ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਮਧੁਰ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ; ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਚਲਣ, ਮੁਸਕਾਨ, ਨਜ਼ਰ, ਬੋਲ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਆਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਤੇ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ ਭਟਕਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਸਤ ਹੋਣ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਰਵ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। "ਹੇ ਅਸ਼ਵੱਥ, ਪਲਕ੍ਸ਼, ਨਯਗਰੋਧ ਰੁੱਖੋ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਸਾਡੇ ਮਨ ਚੁਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?" "ਹੇ ਕੁਰਾਬਕਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ ਰੁੱਖੋ, ਕੀ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਮਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਹੌਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ?" "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ?" "ਹੇ ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਪর্শ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ?" "ਹੇ ਚੂਤਾ, ਪ੍ਰਿਆਲਾ, ਪਨਾਸਾ, ਆਸਨਾ, ਕੋਵਿਦਾ, ਜੰਬੂ, ਅਰਕਾ, ਬਿਲਵਾ, ਬਕੁਲਾ, ਆਮਰਾ, ਕਦੰਬਾ, ਨੀਪਾ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਸਦੇ ਦਿਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਲੰਘਿਆ?" "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਤੇਵHAR ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪর্শ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬਾਂ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰ-ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਅੰਗੀਕਰ ਤੋਂ?" "ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਸਖੀ, ਕੀ ਅਚ੍ਯੁਤ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਰਸ ਭਰ ਕੇ? ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਕੂੰਕੁਮ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਇੱਥੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਲਗਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕਮਲ-ਹਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਮਸਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੀ ਰੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਕਰਕੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?" "ਇਹ ਲਤਾ-ਬੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪर्श ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿਚ, ਗੋਪੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਕੋਈ, ਪੂਤਨਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਛਾਤੀ ਚੁਸਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ; ਕੋਈ, ਰੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ; ਕੋਈ, ਰਥ-ਦੈਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਦੀ। ਕੋਈ, ਦੈਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ; ਕੋਈ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਕਲ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦੀ। ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੀਆਂ; ਕੋਈ, ਵੱਛਾ-ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ; ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂ-ਦੈਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈਂਦੀ। ਕੋਈ, ਦੂਰ ਖੜੀ ਹੋਈ ਨੂੰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਂਗ, ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਜਦੀ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਤੇ ਖੇਡਦੀ; ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕਰਦੀਆਂ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ।